Yönetim

Yönetim, bordronun arkasındaki kuralların tanımlandığı bölümdür. Günlük işte buraya girmezsiniz; ama bordroda beklemediğiniz bir rakam çıktığında cevabın bulunduğu yer çoğu zaman burasıdır.

Bölüm altı sekmeye ayrılır:

• Belge Türleri — SGK belge türleri ve her birinin sigorta kolları
• Kanunlar — teşvik ve kanun numaraları
• Asgari Ücret Parametreleri — döneme göre asgari ücret ve tavan değerleri
• SGK Parametreleri — çalışan tipine göre taban ve tavan ücretler
• Bordro Parametreleri — bordro hesabını yöneten ayarlar
• Diğer — mevzuat parametreleri, NACE ve meslek kodları gibi tanımlar

Belge Türleri

SGK bildirimlerinde kullanılan belge türlerinin listesidir. Her satır bir belge numarası ve tanımından oluşur — hizmet akdi ile tüm sigorta kollarına tabi çalışanlar, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar, yer altında sürekli çalışanlar, staj ve çıraklık kapsamındakiler gibi. Bir belge türü varsayılan olarak işaretlenir; yeni personelde aksi seçilmedikçe o kullanılır.

Bir satırı açtığınızda Belge Türü Kartı gelir. Burada o belge türünün sigorta kolları tek tek oranlanır: işçi ve işveren payı, işsizlik payı, malullük-yaşlılık-ölüm, genel sağlık ve kısa vadeli sigorta ile sosyal güvenlik destek primi ayrı alanlardır. Kartın alt bölümünde belge türüne bağlanacak kanun numaraları listelenir.

Belge türü ile kanun numarasının birlikte kurulması önemlidir: bordroda hangi primin kesileceğini bu ikili belirler. Emeklisi olan, yer altında çalışanı olan ya da stajyer çalıştıran bir işyerinde aynı ay içinde birden çok belge türü kullanılır.

Kanunlar

Teşvik ve kanun tanımlarının listesidir. Her kaydın bir kanun numarası, tanımı, faal işareti ve açıklaması vardır. Listede 5510 sayılı kanunun beş puanlık indiriminden 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’na, 5746 sayılı Ar-Ge kanunundan engelli istihdam teşvikine kadar kullanılan numaralar bulunur.

Dikkat edilecek nokta bileşik numaralardır: teknopark ya da Ar-Ge kapsamındaki bir personel aynı anda hem bölge kanunundan hem bir SGK teşvikinden yararlanabilir. Sistem bunu 14857/4691, 15510/5746 gibi ayrı kayıtlarla taşır. Çoklu kanun bildirimi gereken senaryolarda doğru kaydın seçilmesi bordronun da beyannamenin de doğru çıkmasını sağlar.

Bir kanunu açtığınızda Kanun Bilgisi kartı üç sekmeyle gelir: Kanun Bilgileri, Uygulanan İstisna Parametreleri ve Teşvik Uygulama Kapsamı. Bir teşvikin bordroya nasıl yansıdığını anlamak istediğinizde bakılacak yer bu iki sekmedir.

Asgari Ücret Parametreleri

Asgari ücretin döneme göre tutulduğu tablodur. Her satır bir geçerlilik aralığıdır ve o dönemin aylık, günlük ve saatlik brüt asgari ücretini, aynı üçlünün net karşılığını, prime esas kazanç tavanını (aylık ve günlük) ve öğrenci ile stajyer oranlarını taşır.

Bu tablo bordronun en çok kullanılan referansıdır: asgari ücret istisnası, tavan aşımı, stajyer hesabı ve kıdem tazminatı tavanı hep buradaki değerlere bakar. Yıl değiştiğinde yeni dönem satırının eklenmiş olması gerekir; eski dönemler tabloda kalır, çünkü geriye dönük bordro hesapları o değerlerle çalışır.

SGK Parametreleri

Prime esas kazancın taban ve tavanını çalışan tipine göre tutar. Normal çalışan, emekli, yabancı uyruklu çalışan, zorunlu stajyer ve huzur hakkı ayrı satırlardır — hepsinin taban ve tavanı aynı değildir. Zorunlu stajyerde taban ve tavanın sıfır görünmesi, o statünün prime esas kazanç sınırlarına tabi olmamasındandır.

Neden bu bölüme bakarsınız?

Bordroda beklenmedik bir sonuçla karşılaştığınızda sıra genellikle şudur: personelin belge türü doğru mu, kanun numarası doğru mu, ilgili dönemin asgari ücret ve SGK parametreleri tanımlı mı. Üçü de doğruysa hesap doğrudur; biri eksikse fark buradan gelir.