Engellilik Durumu
Engellilik Durumu sekmesinde “+” işareti ile çalışana ait engellilik durumu tanımlamaları gerçekleştirilmektedir.
Bu ekran, bir çalışanın engellilik durumu ile ilgili bilgilerin kaydedilmesi ve takip edilmesi amacıyla tasarlanmıştır. Bu bilgiler, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması, işyerinde uygun düzenlemelerin yapılması ve çalışan haklarının korunması açısından önemlidir.
Aynı zamanda personelin GIB ‘ten sağladığı yazı sayesinde gelir vergisi indirimi faydasını kazanabilmesi adına ilgili oranların girilmesi gerekmektedir.
***Eğer personel SGK indiriminden faydalanmak istiyor ise “Vergi Dairesinden Bilgi Geldi” kutusunu işaretleyerek gerekli bilgileri doldurmak zorundadır.***
4856 Sayılı İş Kanunu Açısından Değerlendirme;
Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu Madde 30 – (Değişik : 15/5/2008-5763/2 md.) İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler.
Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.
Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınmalıdır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.
İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar. Kurum aracılığı olmadan engelli istihdam eden özel sektör işvereni engelli işe başlama tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde Kuruma bildirmesi ve tescil ettirmesi zorunludur.
Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamaz ve yukarıdaki hükümler uyarınca işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.
Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçiler eski işyerlerinde tekrar işe alınmalarını istedikleri takdirde, işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye altı aylık ücret tutarında tazminat öder.
Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık Madde 101 – Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için (2023 yılı için 13.190 TL) idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa Açısından Değerlendirme;
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa tabi engelli sigortalıların, prime esas kazanç alt sınırı (asgari ücret) üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için, işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 5510 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır.
İşverenlerin çalıştırılan her engelli için (emekli statüsünde olanlar hariç) ilave SGK teşviğinden yararlanabilmeleri; İŞKUR kaydının yapılması akabinde E-Bildirge sayfasında ”Engelli ve İşsizlik Teşvik Yönetimi” panelinden TC kimlik numarası ile sorgulama yaparak mümkündür.
Gelir Vergisi Kanunu Açısından Değerlendirme;
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu 31. Madde uyarınca, Çalışma gücünün asgari % 80’ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece engelli , asgari % 60’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece engelli, asgari % 40’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece engelli sayılmakta ve belli tutarda indirimler uygulanmaktadır. İndirim tutarları yıllık olarak güncellenmek ile birlikte 2023 yılı için aşağıdaki şekildedir.
1. Derece Engelli için 4.400 Türk Lirası
2. Derece Engelli için 2.600 Türk Lirasi
3. Derece Engelli için 1.100 Türk Lirası’dır.
