Mustafa Çelik
Vergi Danışmanı
Tarih: 16.07.2026
Kaynak: 16.07.2026 Tarihli ve 33312 Sayılı Resmi Gazete (Anayasa Mahkemesi’nin 29.01.2026 Tarihli ve B. No: 2021/11695 Sayılı Bireysel Başvuru Kararı)
1. Giriş ve Hukuki İhtilafın Esası
Kamu ihalelerine katılan isteklilerin en büyük risklerinden biri, ihale sürecinde veya sözleşmenin uygulanması aşamasında idareler tarafından tesis edilen “ihaleden yasaklama” kararları ve buna bağlı olarak geçici veya kesin teminatların gelir (irat) kaydedilmesidir.
Uygulamada, idarelerin haksız veya hukuka aykırı yasaklama işlemlerine karşı yüklenici firmalar tarafından açılan iptal davaları kazanılsa dahi, idareler irat kaydedilen teminat tutarlarını geriye sadece “nominal (ana para)” değeriyle iade etmekteydi. Yıllarca süren yargılama süreçlerindeki yüksek enflasyon karşısında parası eriyen şirketler ciddi hak kayıplarına uğramaktaydı.
Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle yapılan bireysel başvuruda tarihi bir karara imza atarak bu adaletsiz uygulamaya son noktayı koymuştur.
2. Anayasa Mahkemesi Kararının Teknik Analizi ve Gerekçesi
Resmi Gazete’nin bugünkü nüshasında yayımlanan B. No: 2021/11695 sayılı AYM kararı uyarınca hukuki süreçlerin işleyişi şu şekilde değişmiştir:
- İrat Kaydetmenin Hukuki Dayanağının Kalkması: Yüksek Mahkeme, idare tarafından tesis edilen ihalelerden yasaklama kararı idari yargı makamlarınca iptal edildiğinde, bu işleme dayanılarak teminatın irat kaydedilmesinin (kamuya aktarılmasının) hukuki dayanağının tamamen ortadan kalktığını vurgulamıştır.
- Mülkiyet Hakkı ve Enflasyonist Aşınma: Mahkeme, paranın satın alma gücündeki eksilmenin (enflasyonun) mülkiyet hakkı kapsamında bir kayıp olduğunu, haksız yere alıkonulan teminatın faizsiz olarak iade edilmesinin kişiye veya şirkete aşırı ve katlanılamaz bir külfet yüklediğini belirtmiştir.
- Faiziyle İade Zorunluluğu: Haksız işlemin idari yargı tarafından iptal edilmesi durumunda, idareye sunulan teminatın (geçici veya kesin teminat fark etmeksizin) el koyma tarihinden fiili iade tarihine kadar geçen süre için yasal faiziyle birlikte yükleniciye iade edilmesi anayasal bir zorunluluk haline gelmiştir.
3. CFO’lar, İhale Departmanları ve Şirket Avukatları İçin Operasyonel Notlar
Daha önceki sirkülerlerimizde (2026/206) gözetim/sertifikasyon hizmetlerindeki KDV kurallarını ve (2026/207) küresel asgari vergi ülke listelerini incelemiştik. Kamu müteahhitleri ve ihaleci şirketlerin mülkiyet haklarını doğrudan koruyan bu yeni AYM kararı kapsamında, mali ve hukuki birimlerin şu adımları atması önerilir:
- Devam Eden Davalarda Talep Revizyonu: İhale yasaklama kararı ve teminatın irat kaydedilmesine karşı idari yargıda davası devam eden şirketler, mahkemelerden yalnızca işlemin iptalini değil, irat kaydedilen teminatın “fiili ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesini” de açıkça talep etmelidir.
- Geriye Dönük Faiz Alacağı Başvuruları: Yakın dönemde yasaklama kararı iptal edilip teminatı faizsiz olarak nominal değerle iade alan şirketler, bu AYM kararını emsal göstererek uğradıkları hak kayıpları (enflasyonist fark/faiz alacağı) için ilgili idarelere yazılı başvuru yapmalı, reddi halinde tam yargı (tazminat) davası açma yoluna gitmelidir.
