Mahmut Akman
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
Tarih: 22.08.2026
Kaynak: 5510 Sayılı Kanun (M. 88, M. 101, M. 102), 6183 Sayılı Kanun & SGK İdari Para Cezaları ve Prim İtiraz Komisyonları Yönetmelikleri
1. Giriş ve Görevli Yargı Mercileri
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda dava açılacak görevli mahkemeler uyuşmazlığın niteliğine göre farklılık gösterir:
- Genel Görevli Mahkeme (İş Mahkemeleri): 5510 sayılı Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan her türlü uyuşmazlık İş Mahkemelerinde görülür (m. 101).
- İdari Para Cezaları Uyuşmazlıkları (İdare Mahkemeleri): SGK tarafından kesilen idari para cezalarına karşı idari itiraz aşaması tamamlandıktan sonra açılacak davalarda görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir (m. 102).
2. SGK İdari Aşamada İtiraz Usulleri ve Komisyonlar
A) İtiraz Dilekçesinin Verilme Şekli
İtiraz dilekçesinin biçimine ilişkin özel bir şekil şartı bulunmamaktadır. İtiraz açık ve anlaşılır şekilde yazılarak SGK’ya sunulmalıdır.
- Dilekçe elden verilebileceği gibi posta yoluyla da gönderilebilir.
- İtiraz dilekçesi taahhütlü posta veya APS ile gönderilmişse postaya veriliş tarihi; adi posta veya kargo ile gönderilmişse SGK kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınır.
B) İdari İtiraz Komisyonları
- Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonu: Kayıtdışı çalıştırma, eksik gün veya eksik kazanç tespitlerine ilişkin prim tahakkuklarına yapılan itirazları inceler.
- İdari Para Cezaları İtiraz Komisyonu: SGK tarafından kesilen idari para cezalarına yapılan itirazları inceler.
- İşkolu Kodu İtiraz Komisyonu: Tescil edilen işyerinin işkolı/NACE koduna yapılan itirazları değerlendirir.
3. Prim Borçları ve İdari Para Cezalarında İtiraz Süreçleri
A) Prim Borçlarına İtiraz Süreci
- İtiraz Süresi: Tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içinde ilgili SGK ünitesine dilekçe ile itiraz edilir.
- Hukuki Etki: İtiraz, SGK’nın takibini durdurur.
- Komisyon Kararı ve Dava Süresi: Ünite Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonu en geç 30 gün içinde karar verir. İtirazın reddi halinde işveren, kararın tebliğinden itibaren 1 ay içinde İş Mahkemesinde dava açabilir. Mahkemeye dava açılması SGK takibini durdurmaz.
B) İdari Para Cezalarına (İPC) İtiraz Süreci
- İtiraz ve Ödeme Süresi: Tebliğ edilen İPC’ye karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde SGK’ya itiraz edilebilir veya ödeme yapılabilir. İtiraz takibi durdurur.
- %25 Peşin İndirimi: İPC’ye itiraz edilmeden veya mahkemeye başvurulmadan önce 15 gün içinde peşin ödenmesi halinde cezanın 3/4’ü tahsil edilir (%25 indirim uygulanır).
- Zorunlu İdari Başvuru: İPC’lere karşı SGK’ya itiraz edilmeden doğrudan mahkemeye gidilemez.
- Zımni Red: İdare 60 gün içinde cevap vermezse istem reddedilmiş sayılır (zımni red). Dava açma süresi en fazla 6 ay beklenerek bekletilebilir.
- Dava Açma Süresi: İtirazın reddi halinde kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde İdare Mahkemesine başvurulmalıdır. Mahkemeye başvuru takibi durdurmaz.
4. Zamanaşımı Süreleri
- İdari Para Cezalarında Zamanaşımı: İPC’ler 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, ceza gerektiren fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.
- Prim Borçlarında Zamanaşımı: Prim ve diğer SGK alacakları 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, Kurum alacağının ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren hesaplanır.
5. İK Direktörleri, Mali Müşavirler ve İşverenler İçin Operasyonel Notlar
Daha önceki sirkülerlerimizde (2026/133) işçinin davranışları nedeniyle fesih hallerini ve (2026/132) yetersizlik fesihlerini incelemiştik. SGK ile yaşanacak idari veya mali uyuşmazlıklarda şu hususlara dikkat edilmelidir:
- 15 Günlük İPC Süresini Kaçırmayın: Tebliğ edilen idari para cezalarında öncelikle %25 peşin ödeme indirimi avantajı değerlendirilmeli, itiraz edilecekse 15 günlük süre geçirilmeden taahhütlü posta/APS veya elden dilekçe ile SGK’ya başvurulmalıdır.
- Dava Yolu Ayrımına Dikkat Edin: İPC reddi kararlarında İdare Mahkemesine (30 gün), prim borcu reddi kararlarında ise İş Mahkemesine (1 ay) başvurulacağı unutulmamalıdır. Hatalı mahkemede dava açılması zaman kaybına ve cezanın kesinleşmesine yol açar.
SGK idari para cezası ve prim borcu itiraz dilekçelerinin hazırlanması, komisyon süreçlerinin takibi ve idari/iş mahkemesi dava stratejileriniz için uzman danışmanlık kadromuzla iletişime geçebilirsiniz.
