Evet. 6728 sayılı Kanunun 51’inci maddesiyle 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesine eklenen bentler uyarınca, muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde sigortalıların fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için, aylık asgari ücreti geçmemek üzere, yanlış bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır. Aynı fıkrada, beyannamedeki sigortalıların prime esas kazanç veya hizmetlerinin hiç, eksik ya da geç bildirilmesi hâlleri için de ayrı ceza kademeleri belirlenmiştir.
Güncellik notu: Cezalar asgari ücrete bağlı olarak her yıl değişir; metinde geçen 2018 yılı tutarı o günün değeridir. Güncel asgari ücret ve ceza tutarları için Yıllık Parametreler sayfasına bakınız.
Meslek Kodlarına İdari Para Cezaları Geliyor
Çalıştırdıkları personellere meslek kodu girmeyen ya da hatalı giren şirketlere idari para cezaları yolda!
6728 sayılı Kanunun 51. maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 102. maddesinin birinci fıkrasına bu konuyla ilgili ekler getirilmiştir.
Yapılan bu düzenleme ile, meslek kodu girilmeyen ya da hatalı girilen personel başına idari para cezaları şirketleri bekliyor. Bu hataları kendiniz düzeltirseniz küçük cezalar ile kurtulabiliyorsunuz. Ancak SGK sizi yakalarsa kişi başına 8000 TL’ye kadar para cezaları ile karşılaşabilirsiniz.
Devlet Meslek Kodlarını Neden Önemsiyor?
Ülkedeki meslek kollarında kaç kişi çalıştığı, bu meslek kodlarının ortalama maaş skalası gibi konuları netleştirmek, buna göre iş başı eğitim programları düzenlemek ya da yüksek öğrenim eğitim programları açmak ve ihtiyaca göre personel yetiştirmek istiyor.
Asgari ücret politikasını buradan hareketle yeniden belirlemek istiyor. İlerleyen dönemde, meslek gruplarına ve yerleşim bölgelerine göre ayrıştırılmış asgari ücret tarifeleri bizi bekliyor. Yani, İstanbul’da aynı işi yapan bir kişinin geçim koşulları ile, Manisa’da aynı işi yapan bir çalışanın geçim koşulları aynı olmayacağı için, asgari ücret politikasının bu kapsamda farklılaşması da doğru bir uygulama olacaktır.
Kayıt dışı ya da kısmi kayıt dışı istihdamın önlenmesini istiyor. Örneğin, bir idari işler müdürünün asgari ücretle çalışması mantıklı bir uygulama olmasa gerek. Bu da, çalışanlarını asgari ücret ile sigorta yapan, maaşının üzerini de açıktan ödeyen şirketlerin tespit edilmesi ve yaptırım uygulanması açısından önem taşıyor.
Sonuç olarak, usulüne uygun çalışan şirketler için çok sıkıntılı bir durum değil. Aksine, hem işçinin haklarını koruyor, hem de sizinle aynı işi yapan ama usul dışı personel çalıştıran rakiplerinizin de sizinle aynı koşullarda personel istihdam etmesini sağlayarak, rekabet avantajı sağlıyor.
Şirketler Ne Yapmalı?
Bu kapsamda şirketlerin yeni işe alımlarda ve mevcut personellerinde meslek kodu takibini hızlıca yapmaları ve sorunlu personel bilgilerini düzeltmeleri gerekiyor. Aksi durumda, yukarıda belirttiğim cezalar ile karşılaşma ihtimalleri çok yüksek. SGK ve İŞKUR, artık dijital dönüşümünü sağladığı için, hatalı meslek kodu olan şirketleri sorgulaması ve cezai işlem uygulaması hiç de zor değil.
Şirketler yeni personel alımlarında bu uygulamaya özen gösterseler de, eski personellerindeki hatalı ya da olmayan meslek kodlarına hiç dikkat etmiyorlar.
Kanun Metni
MADDE 51 – 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiştir.
“Kurumun prim tahakkukuna ve sigortalıların sosyal güvenlik haklarına dayanak teşkil eden bu Kanunun 86’ncı maddesinin on üçüncü fıkrası uyarınca verilmesi gereken beyannamedeki sigortalıların, prime esas kazançlarının veya hizmetlerinin bildirilmediği, eksik ya da geç bildirildiği anlaşılan her bir işyeri için;
- 1) Beyannamenin asıl olması hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında,
- 2) Beyannamenin ek olması hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında,
- 3) Ek beyannamenin, 86’ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca resen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında,
4) Beyannamenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri ve kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği ya da sadece hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması hâlinde, beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık beyannamedeki her bir işyeri için,
- a) Kamu idareleri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin üç katını geçmemek üzere sigortalı başına aylık asgari ücret tutarında,
- b) Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin iki katını geçmemek üzere sigortalı başına yarım asgari ücret tutarında,
- c) Defter tutmakla yükümlü olmayanlar hakkında aylık asgari ücreti geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin üçte biri tutarında,
- ç) Beyannamedeki her bir işyerinden bildirilen sigortalıların sadece prime esas kazançlarının eksik bildirildiğinin anlaşılması hâlinde ise beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin onda birinden az, iki katından fazla olmamak üzere tespit edilen prime esas kazanç tutarında, idari para cezası uygulanır.
Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır.”
Sık Sorulan Sorular
Meslek kodu yanlış bildirilirse ceza ne kadar?
Aylık asgari ücreti geçmemek üzere, meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır.
Hatayı kendim düzeltirsem ne olur?
Metne göre hatalar kendiliğinden düzeltildiğinde daha küçük cezalarla sonuçlanabiliyor; tespit SGK tarafından yapılırsa tutarlar yükseliyor.
Prime esas kazancın eksik bildirilmesinde ceza nedir?
Beyannamenin asıl ya da ek olup olmadığına bakılmaksızın, aylık asgari ücretin onda birinden az, iki katından fazla olmamak üzere tespit edilen prime esas kazanç tutarında.
Defter tutma yükümlülüğü cezayı etkiler mi?
Evet. Bilanço esasına göre defter tutanlarda sigortalı başına aylık asgari ücret (en çok üç katı), diğer defterleri tutanlarda yarım asgari ücret (en çok iki katı), defter tutmayanlarda asgari ücretin üçte biri (en çok bir asgari ücret) uygulanır.
Meslek kodu neden önemli?
Meslek kollarındaki istihdamın ve ücret skalasının izlenmesi, eğitim programlarının planlanması ve kayıt dışı ya da kısmi kayıt dışı istihdamın tespiti için.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (86 ve 102’nci maddeler)mevzuat.gov.tr
- 6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (51’inci madde)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunumevzuat.gov.tr
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.