İşkolları Yönetmeliğinin 4’üncü maddesi 23 Ocak 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle sadeleştirilmiştir. İşkolu tespiti yine başvuru üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılacak ve Resmî Gazete’de yayımlanacaktır. Değişiklikle; SGK tescil bilgileri, vergi levhası, ticaret sicil gazetesi ve meslek kuruluşu kayıtlarına göre belirleme ölçütünden vazgeçilmiş ve itiraz dilekçesinin 6 iş günü içinde Bakanlığa gönderilmesi yükümlülüğü kaldırılmıştır.
Değişikliğin Kaynağı
Resmî Gazete’nin 23 Ocak 2024 tarihli nüshasında yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde değişiklik yapılmıştır.
Değişiklik Öncesi Madde Metni
İşyerinin girdiği işkolunun belirlenmesi — MADDE 4
MADDE 4 – (Değişik:RG-12/5/2023-32188) (1) Bir işyerinin girdiği işkolu; Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan işyeri tescil bilgileri, vergi levhası, ticaret sicil gazetesi kaydı, meslek kuruluşlarında bulunan bilgiler göz önünde bulundurularak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir.
İşkolu tespiti — MADDE 4/A
MADDE 4/A- (Ek:RG-12/5/2023-32188) (1) İşveren, işveren sendikası veya işçi sendikasının başvurusu üzerine, bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti yapılır.
(2) Çalışma Genel Müdürlüğü işkolu tespiti için ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgeleri işverenden veya ilgili kurumlardan isteyebilir, ilgilileri toplantıya çağırabilir ve yerinde inceleme yapabilir. Mezkûr Genel Müdürlük, inceleme sonucunda hazırlanan tespit raporunda yer alan değerlendirmeler doğrultusunda işyerinin hangi işkoluna girdiğini tespit eder.
(3) Tespit ile ilgili karar, Resmî Gazete’de yayımlanır. Bu tespite karşı işveren, işveren sendikası veya işçi sendikası; Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 5 inci maddesi gereğince kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir, dava açılması durumunda itiraz dilekçesini 6 iş günü içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderir.
(4) Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.
(5) 10.11.1983 tarihli ve 83/7376 sayılı mülga İşkolları Tüzüğüne göre belirlenmiş olan işyerlerinin işkolu yeni bir işkolu tespiti yapılıncaya kadar, en son yetki belgesi alan sendikanın kurulu bulunduğu işkolundan sayılır.
Değişiklik Sonrası Madde Metni
“MADDE 4- (1) İşveren, işveren sendikası veya işçi sendikasının başvurusu üzerine, bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti yapılır.
(2) Bir işyerinin girdiği işkolu, ilgililerin başvurusu üzerine, o işyerinde yürütülen işin niteliğine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir. Bakanlığın tespit ile ilgili kararı Resmî Gazete’de yayımlanır. Bu tespite karşı ilgililer, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 5 inci maddesine göre kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir.
(3) Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.
(4) 10.11.1983 tarihli ve 83/7376 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan mülga İşkolları Tüzüğüne göre belirlenmiş olan işyerlerinin işkolu yeni bir işkolu tespiti yapılıncaya kadar, en son yetki belgesi alan sendikanın kurulu bulunduğu işkolundan sayılır.”
Sadeleşen Uygulama
Değişiklik ile madde metni sadeleştirilerek aşağıdaki şekilde işlem tesis ettirilecektir: İşyerinin iş kolu tespiti; işveren, işveren sendikası veya işçi sendikasının başvurusu üzerine yapılacak, iş kolu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenecek, bu karar Resmî Gazete’de yayımlanacak, bu tespite karşı kararın yayımından itibaren 15 gün içinde dava açılabilecek, yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olacak, işkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmayacak, mülga İşkolları Tüzüğüne göre belirlenmiş olan işyerlerinin işkolu yeni bir işkolu tespiti yapılıncaya kadar, en son yetki belgesi alan sendikanın kurulu bulunduğu işkolundan sayılacaktır.
Kaldırılan Hükümler
Bununla beraber; bir işyerinin girdiği işkolu Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan işyeri tescil bilgileri, vergi levhası, ticaret sicil gazetesi kaydı, meslek kuruluşlarında bulunan bilgiler göz önünde bulundurularak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenmesinden vazgeçilmiş, iş koluna itiraz edilmesinde dava açılması durumunda itiraz dilekçesinin 6 iş günü içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilmesi kaldırılmıştır.
Sık Sorulan Sorular
İşkolu tespitini kim yapar?
İşveren, işveren sendikası veya işçi sendikasının başvurusu üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.
Tespit neye göre yapılacak?
İşyerinde yürütülen işin niteliğine göre.
Tespite itiraz süresi nedir?
Kararın Resmî Gazete’de yayımından itibaren on beş gün içinde dava açılabilir.
İtiraz dilekçesini Bakanlığa göndermek hâlâ gerekiyor mu?
Hayır. Dilekçenin 6 iş günü içinde Bakanlığa gönderilmesi yükümlülüğü kaldırılmıştır.
Yetki süreci başlamışsa değişiklik ne zaman geçerli olur?
İşkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu (5’inci madde — işkolunun tespiti)mevzuat.gov.tr
- İşkolları Yönetmeliği ve İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete, 23.01.2024)
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.