Anayasa Mahkemesi (AYM), 21.09.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kararıyla; işe iade taleplerinde dava şartı olan arabuluculuk müessesesinin Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından aşırı katı ve şekilci yorumlanarak davanın reddedilmesini, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak nitelendirmiştir. AYM, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.
Düzenlemenin Kapsamı
Anayasa Mahkemesi’nin 03.03.2026 tarihli, 2022/82055 Başvuru Numaralı Kararı (21.09.2026 t. Resmî Gazete); iş hukuku yargılamasında dava şartı arabuluculuk süreçlerine ilişkin çok kritik bir hak ihlali tespitinde bulunmuştur:
- Aşırı Katı ve Şekilci Yorum Yasaklandı: Bölge Adliye Mahkemesi’nin “işe iade talebi yönünden dava şartı arabuluculuğa usulüne uygun başvurulmadığı” gerekçesiyle davayı reddetmesi, usul kurallarının mahkemeye erişim hakkını engelleyecek ölçüde katı uygulanması olarak değerlendirilmiştir.
- Ölçülülük İlkesi Vurgusu: Başvurucuya yüklenen şekilci külfetin, yargılamanın tıkatılmaması ve uyuşmazlıkların dostane çözümü gibi meşru amaçlarla orantısız olduğu ve başvurucu üzerinde ağır bir yük oluşturduğu tespit edilmiştir.
- Yeniden Yargılama Zorunluluğu: Mahkemeye erişim hakkı ihlal edildiğinden, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosya, davanın esastan incelenmesi için yeniden yargılama yapılmak üzere derece mahkemesine iade edilmiştir.
Kimler Etkileniyor?
AYM’nin bu tarihi kararı aşağıdaki tarafları ve süreçleri doğrudan etkilemektedir:
- İşe iade talebiyle arabuluculuk ve dava süreçlerini yürüten tüm çalışanlar ve işverenler
- İş hukuku davalarına bakan İlk Derece Mahkemeleri ve Bölge Adliye Mahkemeleri (İstinaf Daireleri)
- Arabuluculuk tutanaklarını düzenleyen iş hukuku arabulucuları ile tarafları temsil eden avukatlar ve hukuki danışmanlar
Kritik Tarihler, Tutarlar ve Şartlar
| Konu | Değer / Bilgi | Not |
| Resmi Gazete Yayın Tarihi | 21 Eylül 2026 | AYM kararının yayımlandığı resmi tarihtir. |
| AYM Başvuru No / Karar Tarihi | 2022/82055 No / 03.03.2026 | Anayasa Mahkemesi karar künyesidir. |
| İhlal Edilen Anayasal Hak | Anayasa Madde 36 | Hak arama hürriyeti ve Mahkemeye Erişim Hakkı. |
| Kararın Hukuki Sonucu | Yeniden Yargılama ve İade | Derece mahkemesi davayı esastan incelemek zorundadır. |
Operasyonel Kontrol Listesi
Yanlış Yorumlanabilecek Noktalar
Bu karar, işe iade davalarında arabuluculuğa başvuru şartını ortadan kaldırmaz. Dava şartı olan arabuluculuk mekanizması devam etmektedir. AYM’nin iptal/ihlal saydığı husus; arabuluculuk başvuru formlarındaki veya tutanaklarındaki önemsiz/şekilsel eksiklikler gerekçe gösterilerek mahkemelerin davayı esasa girmeden doğrudan usulden reddetmesindeki aşırı şekilci ve katı tutumdur.
Sık Sorulan Sorular
AYM kararı sonrası arabuluculuğa gitmeden işe iade davası açılabilir mi?
Hayır, işe iade davalarında arabuluculuğa başvuru kanuni dava şartı olmaya devam etmektedir. Karar, başvurudaki şekilsel yorumların aşırı katı yapılmasını engellemektedir.
Arabuluculuk tutanağındaki eksiklik nedeniyle davası reddedilenler ne yapmalıdır?
Derdest davalarda veya kanun yolu aşamasındaki dosyalarda 21.09.2026 tarihli ve 2022/82055 başvuru numaralı bu Anayasa Mahkemesi kararı emsal gösterilerek kararın bozulması ve esas incelemesine geçilmesi talep edilmelidir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 21.09.2026 Tarihli ve 33379 Sayılı Resmî Gazete – Anayasa Mahkemesi Kararı (Başvuru No: 2022/82055)