15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. İki istisna vardır: 14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocuklar hafif işlerde; 14 yaşını doldurmamış çocuklar ise yalnızca sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde, yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabilir. Ayrıca yer altı ve su altı işlerinde 18 yaşını doldurmamış erkeklerin ve her yaştaki kadının, sanayie ait işlerde de 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır.
Çalıştırma Yaşı ve İstisnalar
15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak, 14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış olan çocuklar; bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler.
14 yaşını doldurmamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabilirler.
İşe Yerleştirmede Gözetilecek Ölçütler
Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınır. Çocuğun gördüğü iş onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olamaz, onun derslerini düzenli bir şekilde izlemesine zarar veremez.
Çalışma Süreleri
| Durum | Günlük | Haftalık |
|---|---|---|
| Zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış ve örgün eğitime devam etmeyen çocuk | 7 saat | 35 saat |
| 15 yaşını tamamlamış çocuk (yukarıdaki sınır artırılabilir) | 8 saate kadar | 40 saate kadar |
| Sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalışan | 5 saat | 30 saat |
| Okul öncesi çocuk ile okula devam eden çocuk (eğitim döneminde, eğitim saatleri dışında) | 2 saat | 10 saat |
Çalıştırma Yasakları
Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında çalışılacak işlerde 18 yaşını doldurmamış erkek ve her yaştaki kadınların çalıştırılması yasaktır. Sanayie ait işlerde 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır.
Sık Sorulan Sorular
14 yaşındaki bir çocuk işe alınabilir mi?
Zorunlu ilköğretim çağını tamamlamışsa, hafif işlerde ve okuluna devamına engel olmamak koşuluyla çalıştırılabilir. Tamamlamamışsa yalnızca sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde, yazılı sözleşme ve her faaliyet için ayrı izinle çalıştırılabilir.
“Hafif iş” hangi işlerdir?
Çocuğun bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişimine ve okuluna devamına engel olmayan işlerdir. Çalıştırılabilecek işlerin listesi Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in eklerinde sayılmıştır.
Okula devam eden çocuk eğitim döneminde kaç saat çalışabilir?
Eğitim saatleri dışında olmak üzere en fazla günde 2, haftada 10 saat.
Gece çalışması yasağı kimleri kapsar?
Sanayie ait işlerde 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçileri.
Yer altı işlerinde kadın çalıştırılabilir mi?
Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında çalışılacak işlerde her yaştaki kadının çalıştırılması yasaktır.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 4857 sayılı İş Kanunu (71’inci madde — çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı; 72’nci madde — yer ve su altında çalıştırma yasağı; 73’üncü madde — gece çalıştırma yasağı)mevzuat.gov.tr
- Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG: 06.04.2004, 25425)
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.