Mustafa Çelik
Vergi Danışmanı
Tarih: 12.11.2026
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan 2026-49 sayılı Basın Duyurusu ile; makrofinansal istikrarı güçlendirmek ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla zorunlu karşılık ve kredi büyüme politikalarında iki temel değişikliğe gidilmiştir. Düzenleme kapsamında; bankaların ve finansman şirketlerinin 1 yıldan uzun vadeli Türk lirası ve yabancı para cinsinden mevduat dışı yükümlülükleri için tesis ettikleri zorunlu karşılıklara Türk lirası cinsinden faiz/telafi ödemesi yapılması kararlaştırılmış, ayrıca kredi büyüme sınırları yeniden belirlenmiştir.
Düzenlemenin ve Basın Duyurusunun Kapsamı
1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu ve Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ çerçevesinde yayımlanan TCMB duyurusunun öne çıkan yapısal unsurları şunlardır:
- 1 Yıldan Uzun Vadeli Mevduat Dışı Yükümlülüklere TL Faiz/Telafi Desteği:Bankaların ve finansman şirketlerinin bilanço vadelerini uzatmalarını teşvik etmek amacıyla; 1 yıldan uzun vadeli gerek Türk lirası gerekse yabancı para cinsinden mevduat dışı kaynakları (ihraç edilen tahvil/bonolar, yurt dışı sendikasyon ve seküritizasyon kredileri vb.) için TCMB nezdinde tesis ettikleri zorunlu karşılıklara Türk lirası cinsinden faiz/telafi ödemesi yapılması uygulamasına geçilmiştir.
- Kredi Büyüme Sınırlarının Revize Edilmesi:Enflasyonla mücadele ve iç talep dengelenmesi hedefleri doğrultusunda, bankalar ve finansman şirketleri için uygulanan aylık kredi büyüme sınırlarında (ticari krediler ve tüketici kredileri alt kırılımları dahil) güncelleme yapılmıştır. Belirlenen büyüme sınırlarını aşan kuruluşlar için ilave zorunlu karşılık bloke tesisi yaptırımları devam etmektedir.
- Parasal Aktarım Mekanizmasının Desteklenmesi:Düzenleme ile finansal kuruluşların uzun vadeli yurt dışı borçlanma ve sermaye piyasası ihraç maliyetlerinin dengelenmesi, TL likidite yönetiminin etkinleştirilmesi ve kredi arzının selektif alanlara yönlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Kimler Etkileniyor?
TCMB’nin 2026-49 sayılı Basın Duyurusu kapsamındaki makroihtiyati değişikliklerden doğrudan etkilenen taraflar:
- Türkiye’de faaliyet gösteren mevduat bankaları, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankaları
- 6361 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren finansman şirketleri
- Uzun vadeli tahvil/bono ihracı yapan veya yurt dışından 1 yıldan uzun vadeli kredi temin eden finansal kuruluşların Hazine ve Aktif-Pasif Yönetimi (ALM) birimleri
- Ticari ve bireysel kredi kullanan reel sektör işletmeleri ile mali süreçleri yöneten CFO’lar, SMMM’ler ve YMM’ler
Makroihtiyati Düzenleme Karşılaştırma Matriksi
| Politika Aracı / Konu | Önceki Uygulama | Yeni TCMB Düzenlemesi (DUY2026-49) |
| 1 Yıldan Uzun Vadeli Mevduat Dışı ZK | Mevduat dışı uzun vadeli yükümlülüklerde sınırlı/farklılaşan nema | Hem TL hem YP 1 yıldan uzun vadeli mevduat dışı ZK’lara TL faiz/telafi ödemesi yapılır. |
| Kapsamdaki Kuruluşlar | Ağırlıklı bankacılık sektörü | Bankalar ve finansman şirketleri birlikte kapsama alınmıştır. |
| Kredi Büyüme Sınırları | Mevcut aylık büyüme limitleri | Makrofinansal istikrar hedefleri doğrultusunda sınırlar revize edilmiştir. |
Operasyonel Kontrol Listesi
Yanlış Yorumlanabilecek Noktalar
TCMB tarafından kararlaştırılan TL faiz/telafi ödemesi, vadesiz veya 1 yıldan kısa vadeli mevduat ve mevduat dışı yükümlülükleri kapsamamaktadır. Bu teşvik yalnızca 1 yıldan uzun vadeli mevduat dışı yükümlülükler (örneğin uzun vadeli tahvil ihraçları ve uzun vadeli yurt dışı finansmanlar) karşılığında tesis edilen zorunlu karşılıklar için geçerlidir. Ayrıca yabancı para cinsinden yükümlülüklerin zorunlu karşılıkları için dahi ödenecek telafi tutarı Türk lirası cinsinden hesaplanıp ödenecektir.
Sık Sorulan Sorular
Hangi zorunlu karşılıklara Türk lirası faiz ödemesi yapılacaktır?
Bankaların ve finansman şirketlerinin 1 yıldan uzun vadeli Türk lirası ve yabancı para cinsinden mevduat dışı yükümlülükleri için tesis ettikleri zorunlu karşılıklara Türk lirası cinsinden faiz/telafi ödemesi yapılacaktır.
Bu düzenlemeden sadece bankalar mı yararlanacak?
Hayır. TCMB duyurusuna göre hem bankalar hem de finansman şirketleri 1 yıldan uzun vadeli mevduat dışı yükümlülüklerine ilişkin zorunlu karşılık faiz/telafi ödemesinden yararlanacaktır.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) – Makroihtiyati Çerçeveye İlişkin Basın Duyurusu (Sayı: 2026-49)tcmb.gov.tr
- 1211 Sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu
- Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2013/15)