30 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi Kararı (Başvuru Numarası: 2021/22795, Karar Tarihi: 18.05.2026) ile; iş sözleşmesinin ikale sözleşmesiyle sona ermesi kapsamında ödenen ek tazminat üzerinden kesilen gelir vergisinin mahkeme kararıyla iadesinde, mükellefe yalnızca anaparanın ödenmesinin tahsilat ile iade arasında geçen sürede enflasyon karşısında uğranılan değer kaybını telafi etmediği ve bunun Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkını ihlal ettiği sonucuna varılmıştır.
Düzenlemenin ve Kararın Kapsamı
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu/Bölümü tarafından verilen emsal nitelikteki bireysel başvuru kararında yer alan temel hukuki ilkeler şunlardır:
- Sadece Anapara İadesi Yetersizdir: İdarenin hukuka aykırı veya haksız olarak tahsil ettiği vergileri sonradan mükellefe iade ederken yalnızca nominal anaparayı ödemesi, yüksek enflasyonist dönemlerde paranın satın alma gücünü erittiğinden gerçek bir telafi sağlamaz.
- Mülkiyet Hakkının İhlali (Anayasa m. 35): Verginin tahsil edildiği tarih ile mükellefe fiilen iade edildiği tarih arasında geçen sürede paranın uğradığı reel değer kaybının faiz, yasal faiz veya eşdeğer bir tazminat mekanizmasıyla karşılanmaması, mükellefin malvarlığına orantısız ve aşırı bir külfet yüklemekte olup mülkiyet hakkının doğrudan ihlalidir.
- VUK m. 112/4 ve Ötesi: Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 112/4. maddesinde düzenlenen tecil faizi oranında faiz ödenmesi kuralı bulunsa dahi, bu hükmün doğrudan uygulanamadığı veya dar yorumlandığı hallerde de Anayasa’nın üstünlüğü ilkesi gereğince değer kaybının karşılanması anayasal bir zorunluluktur.
- İkale Sözleşmesi Tazminatları: Karara konu somut olayda, iş akdinin ikale (karşılıklı anlaşma) ile feshi neticesinde ödenen iş sonu tazminatından haksız kesilen gelir vergisi stopajının iadesi süreci incelenmiş; ancak ortaya konulan anayasal ilke tüm haksız tahsil edilen vergi, resim, harç ve cezai yaptırımların iadesi süreçlerini doğrudan bağlayıcı kılınmıştır.
Kimler Etkileniyor?
AYM’nin Resmî Gazete’de yayımlanan bu pilot ve emsal nitelikteki kararından doğrudan etkilenen taraflar:
- İdarece hukuka aykırı şekilde vergi, ceza veya harç tahsil edilmiş ve bu tutarların yargı kararıyla iadesini talep eden tüm gerçek ve tüzel kişi mükellefler
- İkale sözleşmesi kapsamında işten ayrılıp kıdem/iş sonu tazminatı üzerinden gelir vergisi stopajı kesintisi yapılan çalışanlar
- Mükellefler adına vergi iadesi, tecil faizi ve munzam zarar davalarını takip eden Vergi Avukatları, SMMM’ler ve Yeminli Mali Müşavirler (YMM)
- Vergi Dairesi Başkanlıkları, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ve Vergi Mahkemeleri
Kararın Getirdiği Hukuki Kriterler
| Alan / Boyut | Eski / İdari Uygulama | AYM Kararı ile Belirlenen İlke (B. No: 2021/22795) |
| İade Kapsamı | Genellikle sadece nominal anapara iade edilmekteydi. | Anaparanın yanı sıra enflasyon kaynaklı değer kaybı da ödenmelidir. |
| Anayasal Dayanak | Salt yasal faiz talebi reddedilebilmekteydi. | Anayasa m. 35 (Mülkiyet Hakkı İhlali) esastır. |
| Telafi Aracı | VUK 112/4 ile sınırlı yaklaşım | Faiz veya eşdeğer telafi mekanizması zorunludur. |
| Bağlayıcılık | Sadece davacı özelinde yorumlanabilirdi. | Tüm haksız tahsilat ve iade süreçlerine emsal teşkil eder. |
Operasyonel Kontrol Listesi
Yanlış Yorumlanabilecek Noktalar
Bu karar, vergi idaresinin haksız tahsil ettiği her tutar için otomatik olarak ek tazminat hesaplayıp resen göndereceği anlamına gelmez. Mükelleflerin ve vekillerinin iade süreçlerinde ana paraya ek olarak faiz ve değer kaybını açıkça talep etmeleri, idarenin ret veya zımni ret işlemlerine karşı yargı yolunu işletmeleri gerekmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Haksız tahsil edilen vergi iadesinde faiz talep edilebilir mi?
Evet. AYM kararı uyarınca paranın tahsil edildiği tarih ile iade edildiği tarih arasında geçen süredeki değer kaybının faiz veya benzeri bir tazmin mekanizmasıyla karşılanması mülkiyet hakkının gereğidir.
İkale tazminatlarından kesilen vergilerin iadesinde bu karar geçerli midir?
Evet. Kararın çıkış noktası ikale sözleşmesiyle ödenen tazminatlardan kesilen gelir vergisinin anapara olarak iadesi olup, karar tüm benzer haksız vergi tahsilatı iadelerine emsal teşkil etmektedir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler