Evet. Yıllık izin zamanını belirlemek işverenin yönetim hakkı kapsamındadır; işveren, izne çıkmamakta ısrar eden işçisini belirleyeceği bir tarihte zorunlu olarak yıllık izne gönderebilir. Buna karşılık işçi, kendiliğinden “iznimi kullanıyorum” diyerek işe gelmezse ve işverence izinli sayılmamışsa bu devamsızlık sayılır. İşveren izin zamanını belirlerken çalışma barışını ve işçinin memleketine gitmesi gibi haklı taleplerini de gözetmeli, izinleri sıraya koyarak kullandırmalıdır.
İşverenin Yönetim Hakkı
İşveren, yıllık izne çıkmamakta ısrar eden işçisini, belirleyeceği bir tarihte zorunlu olarak yıllık izne gönderebilir. Yıllık ücretli izin, işverenin yönetim hakkı kapsamında işçiye yılın herhangi bir zaman diliminde ya da daha sonraki bir dönemde kullandırılabilir.
İşçinin Kendiliğinden İzne Ayrılması
Yıllık izin zamanını belirlemek işverenin yönetim hakkı kapsamında olduğundan, işçinin kendiliğinden ayrılması söz konusu olmaz. İşçinin yıllık iznini kullandığını belirterek işyerine gelmemesi, işverence izinli sayılmadığı sürece devamsızlık halini oluşturur (Yrg. 9. HD., T.01.07.2008, E.2007/21656, K.2008/18647).
İşverenin Gözetmesi Gerekenler
Yıllık ücretli izinler, işverenin yetkisinde olup, işyerindeki çalışma ve iş ortamına göre, işverenin uygun göreceği gün ve zamanlarda kullandırılır. İşyerindeki çalışma barışı, işçinin ekonomik durumu, memleketine gitmesi gibi hususların da elbette, işverenler tarafından dikkate alınması gerekmektedir. Örneğin; köyü ile bağlantıları devam eden bir işçinin, yıllık ücretli iznini Temmuz veya Ağustos aylarında kullanmak istemesi durumunda, işverenlerin de bu işçinin haklı talebini dikkate alarak, işyerindeki çalışma ortamını aksatmayacak şekilde, yıllık ücretli izinlerin sıraya konularak kullandırılması gerekir.
İznin Mutlaka Kullandırılması
Yıllık ücretli izin hakkının işçi tarafından sürekli kullanılmak istenmemesi veya işveren tarafından kullandırılmaması, Anayasa’ya ve 4857 sayılı Kanuna aykırı olup, hayatın olağan akışına da uygun düşmez. Bu nedenle, yıllık ücretli iznin işçilere mutlaka her yılın izninin gelecek hizmet yılı içinde kullandırılması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
İşçi izne çıkmak istemiyorsa işveren zorlayabilir mi?
Evet. İzin zamanını belirlemek işverenin yönetim hakkı kapsamındadır; işveren belirleyeceği bir tarihte işçiyi zorunlu olarak yıllık izne gönderebilir.
İşçi kendi kendine izne ayrılabilir mi?
Hayır. İşçinin yıllık iznini kullandığını belirterek işe gelmemesi, işverence izinli sayılmadığı sürece devamsızlık oluşturur.
İşveren izin zamanını belirlerken neyi dikkate almalı?
İşyerindeki çalışma barışını, işçinin ekonomik durumunu ve memleketine gitmesi gibi haklı taleplerini; izinler çalışma ortamını aksatmayacak şekilde sıraya konularak kullandırılmalıdır.
İzin kullandırılmazsa ne olur?
Yıllık ücretli iznin kullandırılmaması Anayasa’ya ve 4857 sayılı Kanuna aykırıdır; her yılın izni gelecek hizmet yılı içinde mutlaka kullandırılmalıdır.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 4857 sayılı İş Kanunu (53–60’ıncı maddeler – yıllık ücretli izin)mevzuat.gov.tr
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (50’nci madde – dinlenme hakkı)mevzuat.gov.tr
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 01.07.2008, E. 2007/21656, K. 2008/18647
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.