Genç girişimcilerde kazanç istisnasından tam mükellef gerçek kişiler yararlanır ve tam mükellefler Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden vergilendirilir. Bu nedenle ticari faaliyet kapsamında yurt içinde ve yurt dışında elde edilen kazançların tamamı üzerinden genç girişimci istisna tutarının indirilmesi mümkündür.
Güncellik notu: İstisna tutarı, Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesindeki tarifenin ikinci diliminde yer alan tutara bağlı olduğu için her yıl değişir. Cari yıl tutarı için Yıllık Parametreler sayfasına bakabilirsiniz.
Tam Mükellefiyet ve Yerleşme
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
– “Mükellefler” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Aşağıda yazılı gerçek kişiler Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler.
- Türkiye’de yerleşmiş olanlar;
- Resmi daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye’de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire, müessese, teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısiyle yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşları (Bu gibilerden, bulundukları memleketlerde elde ettikleri kazanç ve iratları dolayısiyle Gelir Vergisi’ne veya benzeri bir vergiye tabi tutulmuş bulunanlar, mezkur kazanç ve iratları üzerinden ayrıca vergilendirilmezler.)”,
– “Türkiye’de yerleşme” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Aşağıda yazılı kimseler Türkiye’de yerleşmiş sayılır:
- İkametgahı Türkiye’de bulunanlar (İkametgah, Kanunu Medeninin 19’uncu ve müteakip maddelerinde yazılı olan yerlerdir);
- Bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar (Geçici ayrılmalar Türkiye’de oturma süresini kesmez.),
hükümlerine yer verilmiştir.
Genç Girişimcilerde Kazanç İstisnası
Aynı Kanunun Mükerrer 20 nci maddesinde, “Ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle adlarına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis olunan ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla yirmi dokuz yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişilerin, faaliyete başladıkları takvim yılından itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri bu kazançlarının (7440 sayılı kanunun 11 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen gelir ve kazançlara uygulanmak üzere 13.03.2023) 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci diliminde yer alan tutara kadar olan kısmı, aşağıdaki şartlarla gelir vergisinden müstesnadır.
- İşe başlamanın kanuni süresi içinde bildirilmiş olması,
- Kendi işinde bilfiil çalışılması veya işin kendisi tarafından sevk ve idare edilmesi (Çırak, kalfa veya yardımcı işçi çalıştırmak ya da seyahat, hastalık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici olarak işinde bilfiil çalışmamak bu şartı bozmaz.),
- Faaliyetin adi ortaklık veya şahıs şirketi bünyesinde yapılması hâlinde tüm ortakların işe başlama tarihi itibarıyla bu maddedeki şartları taşıması,
- Ölüm nedeniyle faaliyetin eş ve çocuklar tarafından devralınması hali hariç olmak üzere, faaliyeti durdurulan veya faaliyetine devam eden bir işletmenin ya da mesleki faaliyetin eş veya üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil) kan veya kayın hısımlarından devralınmamış olması,
- Mevcut bir işletmeye veya mesleki faaliyete sonradan ortak olunmaması.
İstisna kapsamındaki faaliyetlerden kazanç elde edilmemesi veya istisna haddinin altında kazanç elde edilmesi hâllerinde dahi yıllık beyanname verilir. Bu istisnanın, bu Kanunun 94’üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan, konu ile ilgili olarak ayrıntılı açıklamalar 292 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılmıştır.
Sonuç
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; anılan Kanunun mükerrer 20 nci maddesinde yer alan istisnadan tam mükellef gerçek kişilerin yararlanabilmesi mümkün olup tam mükellef gerçek kişilerin Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamına anılan istisnanın uygulanması gerekmektedir.
Buna göre, ticari faaliyetiniz kapsamında yurt içinde ve yurt dışında elde ettiğiniz kazançlarınızın tamamı üzerinden genç girişimcilerde kazanç istisnası için belirlenen istisna tutarının indirilmesi mümkün bulunmaktadır.
Kaynak: GİB 01.11.2023 tarih ve 40962 sayılı Özelgesi
Sık Sorulan Sorular
İstisnadan kim yararlanabilir?
Ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle adına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis edilen ve mükellefiyet başlangıcında yirmi dokuz yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişiler.
Kaç yıl uygulanır?
Faaliyete başlanan takvim yılından itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca.
Yurt dışı kazanç istisnaya dahil mi?
Evet. Tam mükellefler yurt içi ve yurt dışı kazançlarının tamamı üzerinden vergilendirildiği için istisna bu kazançların tamamına uygulanır.
Kazanç olmasa da beyanname verilir mi?
Evet. Kazanç elde edilmemesi veya istisna haddinin altında kazanç elde edilmesi hâllerinde dahi yıllık beyanname verilir.
İstisna stopajı da kapsar mı?
Hayır. İstisnanın, Kanunun 94’üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (3 ve 4’üncü maddeler — mükellefiyet ve yerleşme; mükerrer 20’nci madde — genç girişimcilerde kazanç istisnası; 103’üncü madde — tarife)mevzuat.gov.tr
- 292 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği
- GİB 01.11.2023 tarih ve 40962 sayılı Özelge
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.