Evet, yol yardımı prime esas kazanca dâhildir. 5510 sayılı Kanunun 80’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde prime esas kazanca dâhil edilmeyecek ödemeler sayılı ve sınırlı biçimde belirtilmiş; (c) bendinde ise (b) bendindeki istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemelerin prime esas kazanca dâhil olduğu hükme bağlanmıştır. Yol yardımı (b) bendindeki istisnalar arasında yer almadığı için, işe gidip gelmek amacıyla nakden ödenen yol paralarının tamamından prim kesilir.
Yasal Çerçeve
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “prime esas kazançlar” maddesini taşıyan 80’inci maddesinde prime tabi olan ve olmayan ödemeler sayılı ve sınırlı bir şekilde sayılmış olup, işverenleri tarafından işçilerine ücret ödeme bordrolarında, ücret hesap pusulalarında göstermek üzere nakdi olarak “yol yardımı” yaptıkları görülmektedir. Bahse konu “yol yardımı”nın SGK matrahına dâhil edilip edilmeyeceği sürekli tartışma konusu olmuştur ve hâlen de olmaktadır.
Yargıtay Kararı
Sirküler konusunu bir yargı kararı da esas alarak işleyelim (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi; E:2014/28267, K:2016/3697, T:21.03.2016). Kararda şöyle denilmiştir:
“01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un 80 maddesinin 1. Fıkrasının (b) bendinde, prime esas kazanca dâhil edilemeyecek ödemeler belirtildikten sonra (c) bendinde, (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında yapılan tüm ödemelerin prim esas kazanca dâhil olduğu hüküm altına alınmış olup, yol yardımı ödemeleri (b) bendinde sayılan istisnalar arasında yer almadığından, bu tarihten sonra davacı işveren tarafından yapılan yol yardımı ödemelerinin prime esas kazanca dâhil olduğu gözetilmelidir.”
Sonuç
Yol yardımı ya da yol parası sigortalıya işe gidip gelebilmesinde destek olarak verilen ek bir ödeme olup; söz konusu ödemenin 5510 sayılı Kanunun 80’inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtildiği şekilde “(b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur.” hükmü gereği prime esas kazanca dâhil edilmesi gerekmektedir.
Kısaca; işe gelip gitmek amacıyla sigortalıya ödenen yol paralarının tamamı prime esas kazanca dâhil edilerek prim kesilir.
Sık Sorulan Sorular
Yol yardımının bir kısmı istisna tutulabilir mi?
Hayır. 80’inci maddenin (b) bendindeki istisnalar sayılı ve sınırlıdır; yol yardımı bu listede yer almaz, dolayısıyla ödemenin tamamı prime esas kazanca girer.
Toplu taşıma kartı vermek de prime tabi mi?
(c) bendi, ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeleri açıkça prime esas kazanca dâhil eder. İşverenin ayni olarak sağladığı ulaşım hizmetinin durumu, ödemenin nakde dönüşüp dönüşmediğine göre değerlendirilir; nakit ya da nakde çevrilebilir nitelikteki sağlamalar prime esas kazanca girer.
Vergi yönünden de aynı sonuç mu geçerli?
Hayır, prim matrahı ile vergi matrahı ayrı düzenlemelere tabidir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesinde toplu taşıma kartı/bileti ile işe gidiş gelişe ilişkin belirli koşullu bir istisna bulunur; bu istisna prime esas kazanç bakımından sonuç doğurmaz.
Karar hangi dönemi kapsıyor?
Kararda, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden sonraki yol yardımı ödemelerinin prime esas kazanca dâhil olduğu belirtilmektedir.
Prim kesilmezse ne olur?
Eksik bildirilen prime esas kazanç, sonradan yapılan tespitlerle 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesi kapsamında idari para cezası ile gecikme cezası ve gecikme zammına konu olur.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (80’inci madde — prime esas kazançlar; 102’nci madde — idari para cezaları)mevzuat.gov.tr
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (23’üncü madde — ücretlerde istisnalar)mevzuat.gov.tr
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E:2014/28267, K:2016/3697, T:21.03.2016
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.