4857 sayılı İş Kanunu’nda yıllık 270 saati aşan fazla çalışma için doğrudan bir idari para cezası öngörülmemiştir. Bununla birlikte Kanun’un 104’üncü maddesi, 63’üncü madde ve Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nde belirlenen çalışma sürelerine aykırı çalıştırmayı cezaya bağlar; bir görüşe göre 270 saat sınırını aşan işverene bu ceza uygulanır, diğer görüşe göre Yargıtay konuya yalnızca ücret boyutuyla yaklaşmıştır. Fazla çalışmanın ücretlendirilmesi, serbest zaman kullandırılması veya işçi onayı kurallarının ihlalinde ise idari para cezası uygulanır.
Güncellik notu: Metindeki 2.809,00 TL, 2020 yılı için geçerli idari para cezası tutarıdır; güncel tutarlar için Yıllık Parametreler sayfasına bakınız.
Yasal Durum
4857 sayılı İş Kanunu’nda yıllık 270 saatin üzerinde fazla çalışma yaptıran işverenlere doğrudan idari para cezası hüküm altına alınmamıştır. Ancak; 4857 sayılı Kanunun 63’üncü maddesi çerçevesinde yayımlanan İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde; genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu hükme bağlanmıştır.
İdari Para Cezası Hükmü
4857 sayılı Kanunun 104’üncü maddesinde Kanunun 63’üncü maddesinde ve bu maddede İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nde belirlenen çalışma sürelerine aykırı olarak işçilerini çalıştıran işverenlere idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Görüşler
Bu yapılan açıklamalar ışığında bir görüşe göre; yıllık 270 saatlik süre sınırına uymadan işçilerini çalıştıran işverenlere 2020 yılı için 2.809,00 TL idari para cezası uygulanacaktır. Diğer bir görüşe göre; 270 saatlik fazla çalışma süresinin aşılmasına Yargıtay sadece ücretlendirme boyutuna hükmetmiştir. Aslında, kanun hükmünün uygulanmaması genel hukuk ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir. İş Kanunu boyutunda doğrudan idari para cezası öngörülmemiş ancak 270 saatlik ücretlendirme şeklinde bir ücretlendirme yapılması, serbest zaman olarak kullandırılması, işçinin onayının alınması ihlal edildiğinde yukarıda yer alan idari para cezası uygulanacaktır.
Sık Sorulan Sorular
270 saat sınırı için Kanun’da doğrudan ceza var mı?
Hayır. 4857 sayılı Kanun’da yıllık 270 saati aşan fazla çalışma için doğrudan bir idari para cezası hükmü bulunmaz.
Hangi hükme dayanılarak ceza uygulanabilir?
104’üncü madde; 63’üncü madde ve Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nde belirlenen çalışma sürelerine aykırı çalıştırmayı idari para cezasına bağlar. Bir görüş 270 saat aşımını bu kapsamda değerlendirir.
Yargıtay konuya nasıl yaklaşıyor?
Diğer görüşe göre Yargıtay, 270 saatin aşılmasında yalnızca ücretlendirme boyutuna hükmetmiştir; ücretlendirme, serbest zaman ve işçi onayı kurallarının ihlalinde ise ceza uygulanır.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 4857 sayılı İş Kanunu (41, 63 ve 104’üncü maddeler)mevzuat.gov.tr
- İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği (4’üncü madde)
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.