Yapı ruhsatına dayanan işyeri tescili SGK tarafından otomatik yapılır; işveren ayrıca işyeri bildirgesi vermez ve ruhsat sahibi adına ikinci bir tescil açılmaz. Dosya, yapı sahibi ile yapı müteahhidi aynı kişiyse yapı sahibi, farklıysa müteahhit adına açılır. Sigortalı çalıştırılmaya başlanınca kapsama alınış tarihi güncellenir, bildirge istenmez ve ceza uygulanmaz; ruhsat onay tarihinden önce sigortalı çalıştırıldığı tespit edilirse 5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır. Tescilden itibaren 2 yıl sigortalı çalıştırılmazsa dosya kapsamdan çıkarılır; e-Sigorta sözleşmesi e-Devlet üzerinden gönderilir.
Otomatik Tescilin Esasları
Yapı ruhsatlarına istinaden işyeri tescilinin otomatik olarak oluşturulması aşağıda belirtilen aşamalar göz önünde bulundurularak yapılır:
- Yapı ruhsatına istinaden yapılacak otomatik tescillerde sigortalı çalıştırılıp çalıştırılmadığı önem arz etmediği için sigortalı çalıştırılmaya ilişkin yapı ruhsatında bir bilgi bulunmasa dahi işyeri dosyası tescil edilir. Bu durumda ayrıca işyeri bildirgesi verilmez.
- Yapı ruhsatında sigortalının çalıştırılmaya başlanacağına dair tarih bulunması halinde dosyanın kapsama alınma tarihi olarak bu tarih, müracaat tarihi olarak ruhsatın onay tarihi, sigortalı çalıştırılmaya başlanacağına dair tarihin bulunmaması halinde ise dosyanın kapsama alınma tarihi ve müracaat tarihi olarak ruhsatın onay tarihi esas alınır.
- Yapı ruhsatında yapı sahibi ve yapı müteahhidi bölümlerinde belirtilen kişilerin aynı olması halinde yapı sahibi adına, farklı olması halinde ise yapı müteahhidi adına dosya tescili yapılır.
- Yapı ruhsatına istinaden işyeri dosyası otomatik oluşturulur ve işyeri tescil ekranında listeleme menüsünde yer alan işyerine ilişkin bilgileri içeren “Şirket Kuruluş / Yapı Ruhsatı Başvurunuza İstinaden Yapılan Otomatik İşyeri Tescili Tebligat Formu” işverene tebliğ edilir. Yapı ruhsatına ilişkin işyeri tescili otomatik olarak oluşturulduğundan, inşaat ruhsatıyla birlikte SGK Müdürlüğüne bizzat gelerek başvuran ruhsat sahibi adına ayrıca işyeri tescili yapılmaz.
Sigortalı Çalıştırılmaya Başlanınca
- Sigortalı çalıştırılmasa dahi otomatik tescil yapılan işyerinde daha sonra işveren tarafından sigortalı çalıştırılmaya başlanılması halinde işyerinin kanun kapsamına alınış tarihi sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarih esas alınarak güncellenir. Ancak bu durumda işyeri bildirgesi istenilmez ve işyeri bildirgesinin verilmemesinden dolayı 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca idari para cezası uygulanmaz.
- Yapı ruhsat onay tarihinden önceki bir tarihte sigortalı çalıştırıldığının tespit edilmesi durumunda işyeri bildirgesi verme yükümlülüğünün bulunması nedeniyle, sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarih esas alınarak işyeri tescili güncellenir, 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır.
- Sigortalı çalıştırılmasa dahi otomatik tescil yapılan işyerinde tescil tarihinden itibaren 2 yıl içinde sigortalı çalıştırılmazsa oluşturulan dosya sistem tarafından kapsamdan çıkarılır. Ancak 2 yıllık sürenin sonunda kapsamdan çıkarılan işyeri dosyasının oluşturulmasına esas olan yapı ruhsatının geçerli olduğuna dair veya söz konusu yapı ruhsatına ilişkin yenileme ruhsatı ile başvurulması halinde dosya yeniden aktif hale getirilebilecek ve asgari işçilik tespitine ilişkin 5510 sayılı Kanunun 85’inci maddesi uyarınca SGK Müdürlüğünce yapılacak araştırma işlemi bu dosya üzerinden yürütülür.
Bildirge, Anahtar Teslim İş ve Asgari İşçilik
- Yapı ruhsatına istinaden otomatik işyeri tescili yapıldıktan sonra yapı sahibi/yapı müteahhidi adına ilçe bazında aynı T.C./Vergi Kimlik, ada ve parsel numarasıyla işveren tarafından işyeri bildirgesi verilmesi halinde işyeri tescil edilmez ve işlemler otomatik tescil edilen dosya üzerinden yürütülür.
- Yapı ruhsatına istinaden otomatik tescili yapılan kişi tarafından herhangi bir sigortalı çalıştırılmaksızın anahtar teslimi suretiyle işin yaptırılması ve işi alan müteahhit tarafından işyeri dosyası açılmak üzere başvuru yapılması durumunda, otomatik tescil edilen işyeri dosyası üzerinden işlemler yürütülür. Ancak bu durumda, dosyanın tescil edildiği sosyal güvenlik il müdürlüğü/ sosyal güvenlik merkez müdürlüğü tarafından dosyada müteahhit adına güncelleme işlemleri gerçekleştirilir.
- Otomatik tescil edilen işyeri dosyasından hiç bildirimde bulunulmamasına karşın asgari işçilik miktarının tespiti için başvuru yapılması halinde SGK Müdürlüğünce yapılacak araştırma işlemi, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 112’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca otomatik tescil edilen dosyadan yapılır.
e-Sigorta ve Diğer Ruhsatlar
- Yapı ruhsatına istinaden otomatik tescil edilen işyerlerinden, e-sigorta başvuru sözleşmesi ilgililere e-devlet üzerinden gönderilir, ilgililerin onaylaması durumunda e-sigorta kullanıcı adı ve şifresi aktif hale getirilir.
- Yapı ruhsatı dışında kalan diğer tüm ruhsatlar bakımından sigortalı çalıştırılması halinde işyeri dosyası tescil edilebilmesi için işyeri bildirgesi verme yükümlülüğü bulunmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Yapı ruhsatı alan işveren ayrıca işyeri bildirgesi verecek mi?
Hayır. Yapı ruhsatına istinaden işyeri dosyası SGK tarafından otomatik tescil edilir ve tebligat formu işverene tebliğ edilir; ruhsatla birlikte SGK müdürlüğüne başvuran ruhsat sahibi adına ayrıca tescil yapılmaz. Sonradan aynı kimlik, ada ve parsel numarasıyla bildirge verilirse yeni tescil açılmaz, işlemler otomatik dosya üzerinden yürür.
Dosya kimin adına açılır?
Yapı ruhsatındaki yapı sahibi ve yapı müteahhidi aynı kişiyse yapı sahibi adına, farklıysa yapı müteahhidi adına. Anahtar teslimi işlerde işi alan müteahhit başvurursa dosya aynı kalır, müteahhit adına güncelleme yapılır.
Hiç sigortalı çalıştırılmayan otomatik dosya ne olur?
Tescil tarihinden itibaren 2 yıl içinde sigortalı çalıştırılmazsa dosya sistem tarafından kapsamdan çıkarılır; geçerli ruhsat ya da yenileme ruhsatıyla başvurulursa yeniden aktif hâle getirilir ve asgari işçilik araştırması bu dosya üzerinden yürütülür.
İdari para cezası hangi durumda uygulanır?
Otomatik tescilli işyerinde sonradan sigortalı çalıştırılmaya başlanırsa bildirge istenmez ve ceza uygulanmaz; ancak yapı ruhsatı onay tarihinden önce sigortalı çalıştırıldığı tespit edilirse tescil o tarihe göre güncellenir ve 5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (85’inci madde; 102’nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi)mevzuat.gov.tr
- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 112’nci maddenin ikinci fıkrası
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.