Evet. 6183, 4857, 6098 ve 2004 sayılı Kanunlar ücret ve aylıklar için haciz sınırı (kural olarak dörtte bir) getirirken haciz konusunda kıdem tazminatına yer vermez; bu nedenle kıdem tazminatının tamamının haczedilebileceği değerlendirilmektedir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da kıdem ve ihbar tazminatı gibi ödentilerin tamamının haczedilebileceğine karar vermiştir.
Ücret Haczine İlişkin Yasal Sınırlar
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 71’inci maddesine göre; aylıklar, ödenekler, her çeşit ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama bağlı olmayan nafakalar, emeklilik aylıkları, sigorta ve emeklilik sandıkları tarafından bağlanan gelirler kısmen haczolunabilir. Ancak hacz olunacak miktar bunların 1/3’ünden çok 1/4 ‘ünden az olamaz. Asgari ücreti aşmayan aylık gelirlerin 1/10’ undan fazlası hacz olunamaz.
4857 sayılı Kanunun 35’inci maddesine göre; işçilerin aylık ücretlerinin 1/4 ‘ünden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz. Ancak, işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hâkim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dâhil değildir. Nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır
6098 sayılı Kanunun 410’uncu maddesine göre; işçilerin ücretinin 1/4 ‘ünden fazlası haczedilemez, başkasına devredilemez ve rehnedilemez. Ancak, işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için hâkim tarafından takdir edilecek miktar, bu orana dâhil değildir. Nafaka alacaklılarının hakları saklıdır. Gelecekteki ücret alacaklarının devredilmesi veya rehnedilmesi geçersizdir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 83’üncü maddesine göre; maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları, sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratlar, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir. Ancak haczolunacak miktar bunların 1/4 ‘ünden az olamaz. Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.
Kıdem Tazminatı Açısından Değerlendirme
Yukarıda yer verilen her dört Kanunda da, haciz konusunda kıdem tazminatına yer verilmemiştir. Dolayısıyla, kıdem tazminatının tamamının hacz edilebileceği değerlendirilmektedir. Konu hakkında aşağıda yer verilen Yargıtay kararlarında kıdem tazminatının tamamının haczedileceği karara bağlanmıştır.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi; T. 27.12.2004, E. 2004/22540; K. 2004/26972: Özet: Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi ödentilerin tamamı haczedilebilir. Buna karşın ücret ve ücret olarak sayılan ödentilerin dörtte birinden fazlası haczedilemez.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; T. 25.2.2004, E. 2004/12-119; K. 2004/95: Özet: Şartlar oluştuğunda toptan ve bir defada ödenmekte olan kıdem tazminatının haczedilemeyeceği yönünde kanunlarda bir açıklık bulunmadığı, bu tazminatın İİK.nun 82. ve 83’ncü maddelerinde de sayılmadığı, bu nedenle kıdem tazminatının tüm alacaklar için haczedilebileceği gözetilerek, mahkemece nafaka alacakları dışındaki alacak kalemleri için kıdem tazminatı üzerine konulan haczin kaldırılmasına hükmedilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.
Sık Sorulan Sorular
Kıdem tazminatının tamamı haczedilebilir mi?
Evet. Dört Kanunda da haciz konusunda kıdem tazminatına yer verilmediğinden tamamının haczedilebileceği değerlendirilmektedir; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’ne göre kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi ödentilerin tamamı haczedilebilir.
İşçi ücretinin ne kadarı haczedilebilir?
4857 sayılı Kanun’un 35’inci ve 6098 sayılı Kanun’un 410’uncu maddesine göre işçi ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez; işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için hâkim tarafından takdir edilecek miktar bu orana dâhil değildir ve nafaka alacaklılarının hakları saklıdır.
Birden fazla haciz varsa nasıl uygulanır?
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 83’üncü maddesine göre hacizler sıraya konur; sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (71’inci madde)mevzuat.gov.tr
- 4857 sayılı İş Kanunu (35’inci madde)mevzuat.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (410’uncu madde)mevzuat.gov.tr
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (82 ve 83’üncü maddeler)mevzuat.gov.tr
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 27.12.2004, E. 2004/22540, K. 2004/26972 · Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.02.2004, E. 2004/12-119, K. 2004/95
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.