Evet. Ödenen tazminatın gider yazılabilmesi için işle ilgili olması ve sözleşmeye, ilama veya kanun emrine dayanması gerekir (GVK md. 40/3). Teşebbüs sahibinin şahsi kusurundan doğan tazminatlar gider yazılamaz (GVK md. 41/6); ancak Borçlar Kanunu’nun istihdam edenin kusursuz sorumluluğu hükümleri çerçevesinde katlanılan tazminat, teşebbüs sahibinin suçundan doğan tazminat sayılmaz. Bu nedenle aracın sürücüsünün kazası sonucu mahkeme kararıyla ödenen manevi tazminat ve yasal faizleri ticari kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilir.
Ticari Kazancın Tespiti
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinde; her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu belirtildikten sonra, ticari kazancın Vergi Usul Kanunu hükümlerine ve Gelir Vergisi Kanununda yazılı gerçek (Bilanço veya işletme hesabı esası) veya basit usullere göre tespit edildiği hükmüne yer verilmiştir.
İndirilecek ve İndirilemeyecek Giderler
Ayrıca, aynı Kanunun 40 ıncı maddesinde nelerin gider olarak indirilebileceği 11 bent halinde sayılmış olup, bu maddenin (3) numaralı bendinde de işle ilgili olmak şartıyla, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatların gider olarak yazılabileceği, yine aynı Kanunun 41 inci maddesinin (6) numaralı bendinde ise, teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatların gider olarak kabul edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Şahsi Kusur ve Kusursuz Sorumluluk Ayrımı
Bu itibarla ödenen tazminatın gider yazılabilmesi için işle ilgili olması ve sözleşmeye, ilama veya kanun emrine göre yapılması şarttır. İşle ilgili olmayan veya işle ilgili olsa dahi teşebbüs sahibinin şahsi kusuru nedeniyle ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar ise gider olarak yazılamayacaktır. Bununla birlikte, teşebbüs sahibinin, Borçlar Kanununun “İstihdam Edenin Kusursuz Sorumluluğu” hükümleri çerçevesinde katlandığı tazminat yükümlülüğünün, teşebbüs sahibinin suçundan doğan tazminat olarak kabul edilmesi söz konusu değildir.
Somut Durum
Buna göre, aracın sürücüsünün yapmış olduğu kaza nedeniyle açılan tazminat davasında verilen karar çerçevesinde ödemiş olduğunuz manevi tazminat ve varsa tazminata ilişkin yasal faizlerin teşebbüs sahibinin suçundan doğan tazminat olarak değerlendirilmesi söz konusu olmadığından, mahkeme kararı gereği ödenen söz konusu tutarların Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin (3) numaralı bendi kapsamında ilgili dönem ticari kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Tazminatın gider yazılabilmesi için hangi iki şart aranır?
İşle ilgili olması ve sözleşmeye, ilama veya kanun emrine göre ödenmesi.
Hangi tazminatlar gider yazılamaz?
İşle ilgili olmayanlar ile işle ilgili olsa dahi teşebbüs sahibinin şahsi kusuru nedeniyle ödenenler (GVK md. 41/6).
Kusursuz sorumluluktan doğan tazminat da kapsam dışı mı?
Hayır. Borçlar Kanunu’nun istihdam edenin kusursuz sorumluluğu hükümleri çerçevesinde katlanılan tazminat, teşebbüs sahibinin suçundan doğan tazminat olarak kabul edilmez.
Yasal faiz de gider yazılabilir mi?
Özelgeye göre mahkeme kararı gereği ödenen manevi tazminat ve varsa tazminata ilişkin yasal faizler GVK md. 40/3 kapsamında dikkate alınabilir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (37, 40 ve 41’inci maddeler)mevzuat.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (istihdam edenin sorumluluğu)mevzuat.gov.tr
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunumevzuat.gov.tr
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.