İş Sağlığı ve Güvenliğinde İki Kritik Yönetmelik Değişikliği Yayımlandı: Maden İşyerleri ve “İşin Durdurulması” Esasları Yeniden Belirlendi

Mahmut Çolak
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
Tarih: 21.07.2026
Kaynak: 21.07.2026 tarihli ve 33316 sayılı Resmî Gazete — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının “İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik” ve “Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”

Her İki Yönetmeliğe Eklenen Tanımlar

• Ana havalandırma fanı: Yeraltı maden işyerlerinde havalandırmayı sağlamak amacıyla kullanılan ana vantilatör ya da ana aspiratör.
• Tali havalandırma fanı: Ana havalandırma akışı ile bağlantısı bulunan hazırlık ve kurtarma çalışmalarının yapıldığı yerlerde kullanılan fan.
• Yedek güç sistemi: Ana elektrik şebekesinden ve diğer dış besleme hatlarından bağımsız çalışan, ana enerjinin kesilmesi hâlinde bağlı bulunduğu sistemleri besleyebilecek kapasitede tasarlanmış jeneratör veya jeneratör benzeri güç sistemleri.
• Yedek havalandırma fanı: Ana havalandırma fanının devre dışı kalması durumunda kullanılan vantilatör ya da aspiratör.

Tanımlar, İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmeliğin 4’üncü maddesine (j), (k), (l) ve (m) bentleri; Maden İşyerlerinde İSG Yönetmeliğinin 4’üncü maddesine (t), (u), (ü) ve (v) bentleri olarak eklenmiştir.

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğindeki Değişiklikler

Değişiklik, 19/9/2013 tarihli ve 28770 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin Ek-3’ünde yapılmıştır.

Ana Havalandırma Fanının Yedek Güç Sistemine Bağlanması (Ek-3, 8.8)

8.8 inci bendin birinci cümlesi şu şekilde değiştirilmiştir: “Ana havalandırma fanı ana enerji sistemi dışında yedek güç sistemine de bağlı durumda olur.”

Sağlık ve Güvenlik Dokümanına Eklenen Husus (Ek-3, 8.11)

8.11 inci bende (g) alt bendi eklenmiştir: grizulu maden ocaklarında tali havalandırma fanının arızalanması durumunda tali havalandırma fanının yedeğinin kurulum talimatı ve bu işlemde görevlendirilen çalışanlar. Aynı bentte yer alan “hazırlanan” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

Tali Havalandırma Kurallarının Yeniden Yazılması (Ek-3, 10.7)

• 10.7.1: Tali havalandırma sadece ana havalandırma akışı ile bağlantısı bulunan hazırlık ve kurtarma çalışmalarının yapıldığı yerlerde uygulanır. Kısa devreyi önleyecek tedbirler alınır. Kullanılan vantüpler antistatik ve alev yürütmez özellikte olur.
• 10.7.2: Tali havalandırma yapılan bölgedeki fanın devre dışı kalması durumunda buradaki çalışanlar derhal tahliye edilir. Uygun hava özellikleri ve havalandırma sağlanmadıkça çalışanlar bölgeye ve bu durumdan etkilenebilecek diğer tehlikeli bölgelere sokulmaz.
• 10.7.3: Tali havalandırma yapılan bölgelerde tali havalandırma fanının yedeği, vantüp bağlantı elemanları (kelepçe, tel vb.) ve kurulum için gerekli diğer teçhizatla birlikte kuruluma hazır şekilde fanın yanında bulundurulur. Yedeğin kurulumu sırasında alınması gerekli tedbirler sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilir.

Grizulu Ocaklarda Yedek Fan ve Aylık Test (Ek-3, 10.13)

• Bütün grizulu ocaklarda ocağın havalandırmasını sağlayacak güçte ana havalandırma fanı/fanları ile ana fana eşdeğer yedek havalandırma fanı/fanları bulundurulur.
• Ana fanın herhangi bir nedenle durması hâlinde yedek fanın, havalandırma sürekliliğini sağlayacak şekilde derhal devreye girmesi sağlanır.
• Yedek fanın derhal devreye girdiğine ilişkin testler en geç ayda bir yapılır ve kayıt altına alınır.
• Testler sırasında alınması gerekli tedbirler sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilir.

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelikteki Değişiklikler

Değişiklik, 30/3/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin Ek-1’inin 1’inci maddesinde — yani işin durdurulmasını gerektiren hâller listesinde — yapılmıştır. Yeni hâller şunlardır:

• (a) bendi (değişik): Yeraltı kömür madenlerinde ana havalandırma fanının durması hâlinde, havalandırmanın sürekliliğini sağlayacak şekilde derhal çalışacak yedek havalandırma fanının bulunmaması.
• (c) bendi (değişik): Yeraltı kömür madenlerinde ana ve yedek havalandırma fanının, enerjinin herhangi bir nedenle kesilmesi hâlinde derhal ve otomatik olarak devreye girecek şekilde yedek güç sistemine bağlı durumda olmaması.
• (ç) bendi (yeni): Yeraltı kömür madenlerinde su tahliyesi ve insan nakli için kullanılan sistemler ile tali havalandırma fanlarının; enerjinin kesilmesi hâlinde devreye alınacak şekilde yedek güç sistemine veya elektrik iletim/dağıtım kuruluşlarınca enerji arz güvenliği sağlanan birbirinden farklı iki elektrik iletim/dağıtım hattına bağlı durumda olmaması.

Yürürlük

Maden İşletmeleri ve İSG Profesyonelleri İçin Pratik Notlar

• Yedek fanın “eşdeğer” olması şart: Grizulu ocaklarda yedek fanın ana fana eşdeğer kapasitede olması arandığından, mevcut yedek fanların kapasitesi ana fanla karşılaştırılmalıdır.
• Aylık test kaydı bir denetim belgesidir: Yedek fanın derhal devreye girdiğine ilişkin testlerin en geç ayda bir yapılıp kayıt altına alınması zorunludur; kaydın bulunmaması denetimde doğrudan eksiklik olarak görülebilir.
• Sağlık ve güvenlik dokümanı güncellenmelidir: Tali fan yedeğinin kurulum talimatı ile görevlendirilen çalışanlar, yedeğin kurulumu sırasındaki tedbirler ve aylık test sırasındaki tedbirler dokümana işlenmelidir.
• Tali havalandırmanın uygulanabileceği yer sınırlıdır: Tali havalandırma yalnızca ana havalandırma akışıyla bağlantılı hazırlık ve kurtarma çalışması yapılan yerlerde uygulanabilir; başka bölgelerde tali havalandırmaya dayanılamaz.
• 30 Haziran 2027 takvimi: Ana ve yedek fanın yedek güç sistemine bağlanması, işin durdurulması sebebi olarak 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir; yatırım ve elektrik altyapısı planlaması bu tarihe göre yapılmalıdır. Buna karşılık maden yönetmeliğindeki 8.8 inci bent (ana fanın yedek güç sistemine bağlı olması) 21.07.2026 itibarıyla yürürlüktedir.
• Enerji hattı alternatifi: Su tahliyesi, insan nakli ve tali fanlarda yedek güç sistemi yerine, enerji arz güvenliği sağlanan birbirinden farklı iki iletim/dağıtım hattı da kabul edilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.