Danıştay 13. Dairesi kararına göre; yüklenici şirketin şantiye şefi veya ortağı hakkında, üstlendiği işte meydana gelen iş kazası (ölüm/yaralanma) nedeniyle “taksirle ölüme/yaralamaya sebebiyet verme” suçundan verilen ceza (adli para cezasına çevrilmiş olsa dahi) mesleki faaliyetin yürütülmesinden kaynaklanan mahkûmiyet sayılır. Bu durum, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin 4. fıkrasının (e) bendi uyarınca şirketin ihale tarihinden önceki 5 yıl içinde Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale dışı bırakılmasını gerektirir.
Düzenlemenin Kapsamı
Danıştay 13. Dairesi’nin kararı (E. 2021/1404, K. 2021/1957, T. 27.05.2021); iş kazalarından doğan ceza mahkûmiyetlerinin kamu ihalelerine katılım engeline etkisini netleştirmiştir:
- Mesleki Faaliyetten Kaynaklanan Mahkûmiyet Kapsamı: Şantiye şefi, teknik personel veya şirket ortağının iş kazası sonucu taksirle ölüme/yaralamaya neden olması sebebiyle aldığı ceza (hürriyeti bağlayıcı ceza adli para cezasına çevrilse dahi) doğrudan “mesleki faaliyetten dolayı yargı kararıyla hüküm giyme” kabul edilir.
- Feri Ceza (Meslekten Men) Şartının Aranmaması: Kamu İhale Genel Tebliği m. 17.5.1.3 uyarınca; mahkemenin kararında ayrıca “meslek ve sanattan yasaklama” (feri ceza) vermemiş olması, ihale dışı bırakılma kuralının uygulanmasına engel değildir. Asli cezanın ve hükmün varlığı yeterlidir.
- 5 Yıllık Zaman Sınırı ve Ortaklık Yapısı: İhale tarihinden önceki 5 yıl içinde, şirket ortaklarının veya işi sevk ve idare edenlerin mesleki faaliyetlerinden dolayı kesinleşmiş mahkûmiyetlerinin bulunması, şirketin veya katıldığı iş ortaklığının ihale dışı bırakılmasına yol açar.
Kimler Etkileniyor?
Danıştay kararıyla kesinleşen kamu ihale ve İSG esaslarından etkilenen taraflar şunlardır:
- Kamu ihalelerine (özellikle inşaat, taahhüt ve imalat sektörlerinde) giren tüm istekliler, yükleniciler ve iş ortaklıkları
- Şantiye şefleri, proje müdürleri, şirket ortakları ve iş güvenliği uzmanları
- İhale kararlarını ve teklif değerlendirmelerini yürüten İhale Komisyonları ve Kamu İhale Kurumu (KİK)
- İş kazası ceza davalarını ve ihale ihlal süreçlerini takip eden Avukatlar, İş Güvenliği ve İhale Danışmanları
Kritik Tarihler, Tutarlar ve Şartlar
| Konu | Değer / Bilgi | Not |
| Danıştay Karar Künyesi | E. 2021/1404, K. 2021/1957 | Danıştay 13. Dairesi karar tarihidir. |
| Yasal Dayanak | 4734 S.K. m. 10/4-e & Tebliğ m. 17.5.1.3 | İhale dışı bırakılma hallerini düzenler. |
| Zaman Sınırı | İhale Tarihinden Önceki 5 Yıl | 5 yıllık süre içerisinde kesinleşen hükümler esastır. |
| Yaptırım | İhale Dışı Bırakılma | Teklif elenir ve geçici teminat riski doğar. |
Operasyonel Kontrol Listesi
Yanlış Yorumlanabilecek Noktalar
İş kazası sonucu sanık hakkında verilen hapis cezasının adli para cezasına çevrilmiş olması (TCK m. 50/1-a) veya mahkemenin meslekten men cezası vermemiş olması, mahkûmiyetin varlığını ortadan kaldırmaz. Adli para cezasına çevrilen ceza da kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü sayıldığından 4734 sayılı Kanun m. 10/4-e kapsamında ihale dışı kalma sonucunu doğurur.
Sık Sorulan Sorular
İş kazasından alınan adli para cezası ihale engeli oluşturur mu?
Evet, iş kazasına bağlı taksirle yaralama/ölüm cezası adli para cezasına çevrilse dahi mesleki faaliyetten kaynaklı mahkûmiyet sayılır ve ihale dışı bırakılma nedenidir.
İhale dışı bırakılma süresi kaç yıldır?
Kamu İhale Kanunu m. 10/4-e uyarınca ihale tarihinden önceki son 5 yıl içinde kesinleşmiş mahkûmiyet kararları dikkate alınır.
Şirket müdürünün veya ortağının cezası şirketi bağlar mı?
Evet, tüzel kişi isteklilerin şirket ortakları, müdürleri veya işi temsil ve ilzama yetkili kişilerinin mahkûmiyetleri şirketin ihale dışı kalmasına neden olur.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- Danıştay Onüçüncü Dairesi Kararı (Esas: 2021/1404, Karar: 2021/1957, Tarih: 27.05.2021)
- 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu (Madde 10/4-e)
- Kamu İhale Genel Tebliği (Madde 17.5.1.3)