Karayolu, demiryolu ve deniz/göl/akarsu taşımacılığı gibi iş süresinin bir haftanın günlerine bölünmesine nitelikleri bakımından olanak bulunmayan işlerde, çalışma süresi en az 2, en çok 6 aylık bir denkleştirme dönemi üzerinden hesaplanır. Haftalık süre 45 saatten az ya da çok olabilir; ancak dönem ortalaması 45 saati geçemez. Günlük iş süresi 11 saati, gece çalışması 7,5 saati, profesyonel ve ağır vasıta ehliyetiyle taşıt kullananların günlük çalışması 9 saati aşamaz. 24 saatlik süre içinde kesintisiz 11 saat dinlenme ve haftanın bir gününde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili zorunludur. Yılda fazla çalışma toplamı 270 saati aşamaz.
Kapsam ve Tanımlar
Karayollarında, demiryollarında ve deniz, göl ve akarsularda hareket hâlindeki taşıtlarda yapılan ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu’na tabi olmayan taşıma işlerinde olduğu gibi iş süresinin 1 haftanın çalışma günlerine bölünmesi suretiyle yürütülmesine nitelikleri bakımından olanak bulunmayan işlerde çalışma dönemine ve iş sürelerine uygulanacak usul ve esaslar Haftalık İş Günlerine Bölünemeyen Çalışma Süreleri Yönetmeliği hükümlerine göre belirlenir.
| Kavram | Tanım |
|---|---|
| Haftalık iş günleri | 1 haftalık süre içinde çalışılan günlerin toplamı |
| Çalışma dönemi | İşin yapılmasının gerektirdiği en az 2, en çok 6 aylık bir denkleştirme süresi |
| Çalışma süresi | Bir çalışma dönemindeki toplam iş süresi |
Çalışma Dönemi ve Çalışma Süresi
Çalışma dönemi, işin niteliğine göre, en çok 6 ayı geçmemek üzere, işveren tarafından belirlenir.
Çalışma süresi, çalışma dönemi içindeki hafta sayısının, haftalık çalışma süresi çarpımı sonunda bulunan miktarı aşamaz. Çalışma süresinin haftalara tam bölünemediği hâllerde, çalışma süresi iş günü üzerinden ve her iş günü 7,5 saatlik iş süresi kabul olunmak suretiyle hesaplanır.
Bir çalışma dönemi içindeki haftalık iş süresi 45 saatten az ya da çok olarak belirlenebilir. Ancak kararlaştırılan çalışma dönemindeki çalışma süresinin bir iş haftasına düşen ortalaması 45 saati geçemez. Yoğunlaştırılmış iş haftası veya haftalarından sonraki dönemde işçinin daha az sürelerle çalıştırılması suretiyle, toplam çalışma süresi, çalışması gereken toplam normal süreyi geçmeyecek şekilde denkleştirilir.
Günlük Süre Sınırları ve Dinlenmeler
| Sınır | Süre |
|---|---|
| Günlük iş süresi | En çok 11 saat |
| Gece çalışma süresi | En çok 7,5 saat |
| Profesyonel ve ağır vasıta ehliyeti ile taşıt kullananların günlük çalışma süresi | En çok 9 saat |
| 24 saatlik süre içinde kesintisiz dinlenme | En az 11 saat |
| Hafta tatili (haftanın 1 gününde) | Kesintisiz en az 24 saat |
| Bir yıl içinde fazla çalışma toplamı | En çok 270 saat |
İşçilere 4857 sayılı İş Kanununun 68’inci maddesindeki esaslara uygun olarak ara dinlenmesi verilir. Hareket hâlindeki taşıtlarda çalışan işçilerin ara dinlenmeleri, genel olarak duraklama yerlerinde verilir. Kalkış-varış yerleri arasında duraklama yeri bulunmayan veya duraklama yerleri bulunmakla birlikte işin niteliğinin gereği olarak bu yerlerde ara dinlenmesi verilemeyen durumlarda ara dinlenmesi taşıt içerisinde verilir.
Fazla Çalışma
Fazla çalışma, bir çalışma dönemindeki çalışma süresinin dışında yapılan çalışmadır. Bir çalışma dönemi içinde, izinli veya raporlu bulunmaları veya işe yeni başlamaları veya işten ayrılmaları nedeniyle tam olarak çalışamayan veya işyerindeki zorlayıcı nedenlerle tam olarak çalıştırılamayan işçilerin fazla çalışmaları, o dönem içinde çalıştıkları gün sayısına göre hesaplanır. 1 yıl içinde yapılacak fazla çalışmaların toplamı 270 saati aşamaz.
İşverenin Diğer Yükümlülükleri
- Hareket hâlindeki taşıtlarda çalışan işçilerin günlük çalışmalarının oturdukları yer dışında sona ermesi hâlinde işveren, işçilerin oturdukları yere kadar gitmelerini veya yatacak yeri sağlamakla yükümlüdür.
- 4857 sayılı İş Kanununun 24’üncü maddesi ile 25’inci maddesinin I ve III numaralı bentleri uyarınca, işçinin iş sözleşmesinin oturduğu yer dışındaki bir yerde feshi hâlinde, sözleşmede başka bir hüküm yoksa, işveren işçinin oturduğu yere kadar gitmesini sağlamakla yükümlüdür.
- İşverenler düzenleyecekleri tablo ve cetvellerde; her çalışma döneminde hareket hâlindeki taşıtlarda, işin yürütüm ve düzeninden sorumlu olan ile işveren veya işveren vekilini, çalışma dönemini, işin günlük başlayış ve bitiş saatlerini, ara dinlenmesini ve günlük dinlenme zamanlarını, hafta tatili günlerini göstermek, bunları idare büroları ile taşıtlarda bulundurmakla yükümlüdürler.
Sık Sorulan Sorular
Denkleştirme dönemi en fazla ne kadar olabilir?
En çok 6 ay. Dönemi işveren, işin niteliğine göre belirler; tanım gereği en az 2 aydır.
Haftalık 45 saat aşılabilir mi?
Bir hafta içinde aşılabilir; ancak çalışma dönemindeki ortalamanın haftalık 45 saati geçmemesi gerekir.
Ağır vasıta şoförü günde kaç saat çalışabilir?
Profesyonel ve ağır vasıta ehliyeti ile taşıt kullananların günlük çalışma süresi 9 saati geçemez.
Ara dinlenmesi taşıt içinde verilebilir mi?
Evet; kalkış-varış arasında duraklama yeri bulunmayan ya da işin niteliği gereği duraklama yerinde dinlenme verilemeyen durumlarda ara dinlenmesi taşıt içerisinde verilir.
Bu Yönetmelik deniz iş sözleşmelerine de uygulanır mı?
Hayır. Kapsam, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’na tabi olmayan taşıma işleridir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- Haftalık İş Günlerine Bölünemeyen Çalışma Süreleri Yönetmeliği (RG: 06.04.2004, 25425)mevzuat.gov.tr
- 4857 sayılı İş Kanunu (63’üncü madde — çalışma süresi; 68’inci madde — ara dinlenmesi; 41’inci madde — fazla çalışma; 24 ve 25’inci maddeler — fesih)mevzuat.gov.tr
- 854 sayılı Deniz İş Kanunumevzuat.gov.tr
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.