Geçici iş göremezlik ödeneği; sigortalılık niteliği sona ermişse (hizmet akdinin bitimini izleyen 10’uncu günden itibaren), rapor süresinde işyerinde çalışılmışsa veya çalışabilir belgesi alınmadan çalışılmışsa ödenmez; ödenmişse yasal faiziyle tahsil ya da rücu edilir. Tedavi süresinin sigortalının kusuru nedeniyle uzaması ile adli vaka ve trafik kazasında kusurlu bulunma hâllerinde ise ödenekte kesinti yapılır.
Sigortalılık Niteliğinin Sona Ermesi
Sigortalının geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanması için sigortalılık statüsünün yanı sıra 5510 sayılı Kanunda belirtilen şartların ve yükümlülüklerin yerine getirilmiş olması gerekmektedir.
Öncelikle sigortalının kısa vadeli sigorta kolları açısından, sigortalılık niteliğinin sona ermemesi gerekmektedir.
5510 sayılı Kanuna göre, sigortalının hizmet akdinin sona ermesini takip eden 10. gün sigortalılık niteliği sona ermiş olmaktadır. Dolayısıyla sağlık hizmet sunucusundan alınan istirahat raporuna ait ödeneğin ödenebilmesi için sigortalının raporun başlangıç tarihinin ya hizmet akdinin devam ettiği süre içerisinde ya da hizmet akdi sona ermişse takip eden 9 gün içerisinde olması gerekmektedir.
Ücretsiz İzinli Gösterilen Sigortalı
Hizmet akdi sona ermemesine rağmen çeşitli sebeplerle işverenlerince sigortalı ücretsiz izinli gösterilebilmektedir. Eğer ücretsiz izin sebebi İş Kanununda tanımlı olan yol izni ve analık izni kapsamında ise ücretsiz izinli olduğu süre boyunca sigortalının sigortalılık niteliği devam etmektedir. Bu iki tür izin dışında herhangi bir sebeple sigortalının ücretsiz izinli gösterilmesi halinde sigortalılık niteliği, az önce belirttiğimiz şartlar dahilinde hizmet akdi sona ermiş kabul edilerek, sigortalı ödeneğe hak kazanamayacaktır.
İstirahat Süresinde İşyerinde Çalışma
Sigortalının yerine getirmesi gereken bir diğer yükümlülük, istirahatli olduğu dönem içerisinde işyerinde çalışmamasıdır. Sigortalı rapor istirahat süresi boyunca işyerinde çalışmışsa, sigortalıya ödenek ödenmez. SGK kayıtlarından elektronik ortamda sigortalının işyerinde çalışıp çalışmadığının kontrolü en geç rapor bitim tarihini takip eden ay sonuna kadar yapılır. Sigortalının rapor süresi boyunca işyerinde çalıştığının tespiti halinde, geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez, eğer ödenmiş ise yasal faizi ile birlikte sigortalıdan tahsil edilir.
Çalışabilir Belgesi Almadan Çalışma ve Ödenekte Kesinti
Benzer şekilde, iş kazası meslek hastalığı ve hastalık hallerinde, tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir olduğuna dair belge almaksızın çalışan sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez, ödenmiş olanlar 5510 sayılı Kanunun 96’ncı maddesine göre rücu edilir. Sigortalının kendisinden kaynaklanan sebeplerle ya da hekimin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere uymaması sonucu tedavi süresinin uzaması, ağır kusuru veya kasti bir hareketi yüzünden istirahat raporu almak zorunda kalması durumlarında, 5510 sayılı Kanunun 22’nci maddesinde belirtilen oranlarda ödenekte kesinti yapılır.
Örneğin, hekim, istirahat raporunun bitiş tarihini takip eden gün sigortalının sağlık durumunun kontrolünü öngörmüştür. Sigortalı rapor bitim tarihini takip eden 4 iş günü içerisinde sağlık hizmet sunucusuna başvurarak, sonu kontrol ibaresi olan raporunu, çalışabileceğine dair belge alarak sonlandırmalı ya da hekim tarafından tedavinin devamının uygun görülmesi halinde yeni bir rapor almalıdır.
Adli Vaka ve Trafik Kazası
Bir diğer önemli örnek adli vaka ve trafik kazası olaylarıdır. Sigortalı, adli bir vaka (darp, yaralama, kasıt) ya da trafik kazası geçirmesi sonucu iş göremezliğe uğraması halinde, SGK tarafından olaya ait rapor, bilgi belge ve tutanaklardan kusurlu olduğu tespit edilirse ödeneğinden kusur oranı dâhilinde 5510 sayılı Kanunda belirtilen tutarlar göz önüne alınarak kesinti yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Sigortalılık niteliği ne zaman sona erer?
Hizmet akdinin sona ermesini takip eden 10’uncu gün. Raporun başlangıç tarihi ya hizmet akdi sürerken ya da akit bittiyse onu takip eden 9 gün içinde olmalıdır.
Ücretsiz izinli sigortalı ödenek alabilir mi?
İzin, İş Kanunu’nda tanımlı yol izni veya analık izni kapsamındaysa sigortalılık niteliği devam eder. Diğer sebeplerle ücretsiz izinde ise hizmet akdi sona ermiş kabul edilir ve ödeneğe hak kazanılmaz.
Rapor süresinde çalışılırsa ne olur?
Ödenek ödenmez; ödenmişse yasal faizi ile birlikte sigortalıdan tahsil edilir. Kontrol, en geç rapor bitimini takip eden ay sonuna kadar elektronik ortamda yapılır.
Kontrol ibareli rapor nasıl sonlandırılır?
Rapor bitim tarihini takip eden 4 iş günü içinde sağlık hizmet sunucusuna başvurulup çalışabilir belgesi alınarak ya da tedavinin devamı uygun görülürse yeni rapor alınarak.
Trafik kazasında kusurluysam ödeneğim kesilir mi?
Evet. Kusurlu olduğu tespit edilen sigortalının ödeneğinden kusur oranı dâhilinde, 5510 sayılı Kanun’da belirtilen tutarlar göz önüne alınarak kesinti yapılır.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.