Ev hizmetlerinde aşçı, uşak, temizlikçi gibi işlerde çalışanların kıdem, ihbar ve işçilik alacakları iş mahkemesinde değil, asliye hukuk mahkemesinde görülür. 4857 sayılı Kanun’un 4/1-(e) bendi uyarınca bu kişiler hakkında İş Kanunu hükümleri uygulanmaz; taraflar arasındaki ilişkiye Borçlar Kanunu’nun hizmet akdine ilişkin hükümleri uygulanır. Buna karşın evde hastaya bakan hemşire ve çocuk eğiticisi İş Kanunu kapsamında değerlendirilir.
Yargıtay Kararı
Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 13.12.2021 tarihli kararında (E.2021/12458-K.2021/14968) aşağıdaki şekilde hüküm tesis ettirilmiştir.
Davacı dava dilekçesi ile birlikte, davalılara ait malikhanede 2004-2014 yılları arasında çalıştığını, iş sözleşmesinin haklı sebep olmadan davalı işveren tarafından feshedildiğini belirterek kıdem, ihbar tazminatı ve bir kısım işçilik alacaklarının hüküm altına alınmasını talep ve dava etmiştir.
4857 sayılı Yasanın 4. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, “ev hizmetlerinde çalışanlar” hakkında bu kanun hükümleri uygulanmaz. Ev hizmetlerinde aşçı, uşak, temizlikçi gibi işlerde çalışan işçi ile ev sahibi işveren aralarındaki uyuşmazlığın iş mahkemesi yerine genel mahkemelerde çözümlenmesi gerekir. İş Kanunu kapsamı dışında bırakılan bu hizmetleri gören kimselerle bunları çalıştıranlar arasındaki hukukî ilişkilerde Borçlar Kanununun hizmet akdine ilişkin hükümleri uygulanır. Aile bireylerini evden alarak alışverişe, şehir içinde gezmeye götüren, boş zamanında ev ve eklentilerinde zamanını geçiren şoförünün de ev hizmeti yaptığı ve iş kanunu kapsamında olmadığı kabul edilmelidir. Buna karşın evde hastaya bakan hemşire ve çocuk eğiticisi İş Kanunu kapsamında değerlendirilmelidir. Dosya kapsamında, bozma ilamına konu hizmet tespit davasında davacının davalılara ait evin mutfak temizlik işlerinde çalıştığının belirlendiği, bu durumda uyuşmazlıkta 4857 sayılı yasanın 4. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca Borçlar Kanununun hizmet akdine ilişkin hükümleri uygulanacağından uyuşmazlığın … 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.
Sonuç
Bu kararda; ev hizmetlerinde aşçı, uşak, temizlikçi gibi işlerde çalışanların alacaklarının iş mahkemeleri yerine asliye hukuk mahkemelerinde görülmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Ev hizmetlisi alacak davasını nerede açar?
İş mahkemesinde değil, genel mahkemelerde — karara konu olayda asliye hukuk mahkemesinde.
Hangi hukuk uygulanır?
Borçlar Kanunu’nun hizmet akdine ilişkin hükümleri; 4857 sayılı Kanun’un 4/1-(e) bendi uyarınca İş Kanunu hükümleri uygulanmaz.
Ailenin şoförü de ev hizmeti mi sayılır?
Karara göre evet. Aile bireylerini alışverişe ve şehir içinde gezmeye götüren, boş zamanında ev ve eklentilerinde bulunan şoförün de ev hizmeti yaptığı ve İş Kanunu kapsamında olmadığı kabul edilmelidir.
İstisnası var mı?
Evet. Evde hastaya bakan hemşire ve çocuk eğiticisi İş Kanunu kapsamında değerlendirilir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 4857 sayılı İş Kanunu (4’üncü maddenin birinci fıkrasının (e) bendi)mevzuat.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (hizmet sözleşmesi hükümleri)mevzuat.gov.tr
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 13.12.2021, E. 2021/12458, K. 2021/14968
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.