Aynı şirkette çalışanların bir kısmına aile ve çocuk yardımı verilip bir kısmına verilmemesi eşit davranma ilkesiyle bağdaşmaz. Bu yardımın sosyal niteliği ağır bastığından tüm çalışanlar için aynı tutarlarda belirlenmesi ve iş sözleşmelerine konulması uygun olur. Aykırılık hâlinde işçi 4 aya kadar ücreti tutarında ayrımcılık tazminatı ile yoksun bırakıldığı hakları talep edebilir; işverene ayrıca her işçi için idari para cezası uygulanır.
Eşit Davranma İlkesi
4857 sayılı İş Kanunu’nun 5’inci maddesine göre; iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. Aksi halde tespiti halinde (ihbar veya şikâyet sonucu) aynı Kanunun 99/1-a maddesine göre, eşit davranma ilkesine uyulmayan her işçi için (2019 yılı için) 219,00 TL idari para cezası uygulanır.
Güncellik notu: Metindeki idari para cezası tutarı 2019 yılına aittir. Güncel tutarlar için Yıllık Parametreler sayfasına bakınız.
Aile ve Çocuk Yardımında Uygulama
Bir kısım çalışanlar için aile ve çocuk yardımının yapılması, diğer bir kısım çalışanlar için yapılmaması çalışma ortamında eşitlik ilkesine uygun düşmediği değerlendirilmektedir. Kanaatimizce bu yardımın sosyal niteliği ağır bastığı için tüm çalışanlar için aynı tutarlarda belirlenmesi ve iş sözleşmelerine konulması uygun olacaktır.
İşçinin Talep Edebileceği Haklar
Ayrıca, 4857 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin altıncı fıkrasına göre; “iş ilişkisinde veya sona ermesinde eşit davranma ilkesi hükümlerine aykırı davranıldığında işçi, 4 aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir.”
Madde hükmüne göre işçi hem 4 aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminatını (ayrımcılık tazminatı) hem de yoksun bırakıldığı diğer haklarını talep edebilmektedir. İşçinin “yoksun bırakıldığı haklarından” anlaşılması gereken; işçinin ödenmeyen veya eksik ödenen ücreti, ikramiyesi, fazla mesaisi, yıllık izin ücreti, ihbar ve kıdem tazminatıdır.
Sık Sorulan Sorular
Aile ve çocuk yardımı zorunlu mu?
Kanunen zorunlu değildir; ancak verilecekse eşit davranma ilkesine uygun biçimde tüm çalışanlara uygulanmalıdır.
Ayrımcılık tazminatı ne kadar?
İşçinin 4 aya kadar ücreti tutarında uygun bir tazminat.
İşçi başka ne talep edebilir?
Yoksun bırakıldığı haklarını: ödenmeyen veya eksik ödenen ücret, ikramiye, fazla mesai, yıllık izin ücreti, ihbar ve kıdem tazminatı.
İşverene idari para cezası uygulanır mı?
4857 sayılı Kanunun 99/1-a maddesine göre, eşit davranma ilkesine uyulmayan her işçi için idari para cezası uygulanır.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.