Hayır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 69’uncu maddesine göre gece çalışması yedi buçuk saati geçemez; sağlık hizmeti yürütülen işlerde işçinin yazılı onayıyla bu sınır aşılabilse de günlük çalışma süresi en çok 11 saattir ve posta değişiminde kesintisiz en az 11 saat dinlenme zorunludur. Yargıtay’a göre günde 7,5 saati aşan gece çalışmaları, haftalık 45 saat aşılmamış olsa bile %50 zamlı fazla çalışma ücretine tabidir. Bu nedenle ambulans şoförlerinin ara vermeksizin 24 saat çalıştırılması mevzuata uygun değildir.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu’nun “gece süresi ve gece çalışmaları” başlıklı 69’uncu maddesine göre;
“Çalışma hayatında “gece” en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her halde en fazla onbir saat süren dönemdir.
Bazı işlerin niteliğine ve gereğine göre yahut yurdun bazı bölgelerinin özellikleri bakımından, çalışma hayatına ilişkin “gece” başlangıcının daha geriye alınması veya yaz ve kış saatlerinin ayarlanması, yahut gün döneminin başlama ve bitme saatlerinin belirtilmesi suretiyle birinci fıkradaki hükmün uygulama şekillerini tespit etmek yahut bazı gece çalışmalarına herhangi bir oranda fazla ücret ödenmesi usulünü koymak veyahut gece işletilmelerinde ekonomik bir zorunluluk bulunmayan işyerlerinde işçilerin gece çalışmalarını yasak etmek üzere yönetmelikler çıkartılabilir.
İşçilerin gece çalışmaları yedi buçuk saati geçemez. (Ek cümle: 4/4/2015-6645/37 md.) Ancak, turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.
Gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları kullanılan işlerde, bir çalışma haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen ikinci çalışma haftası gündüz çalıştırılmaları suretiyle postalar sıraya konur. Gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir.
Postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az onbir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz.”
Değerlendirme
Buna göre;
- Günlük çalışma süresi en çok 11 saat olarak belirlenmiştir.
- Gece döneminde çalışma süresi 7,5 saattir. Gece dönemi çalışma süresi turizm, güvenlik ve sağlık sektöründe çalışanlar için işçinin onayı alınmak şartıyla 7,5 saati aşabilecektir. Belirtilen çalışma süresinin üzerinde işçiler çalıştırılmamalıdır.
- Çalışma hayatında özellikle özel güvenlik, sağlık vb. sektörlerde 24 saat çalışılıp, 36 saat dinlenme şeklinde çalışma sistemine sıkça rastlanılmaktadır.
- İşçilerin gece çalışmaları günde 7,5 saati geçemez. Bu günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın bir sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden haftalık 45 saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde 7,5 saati aşan çalışmalar için % 50 zamlı olarak fazla çalışma ücreti ödenmelidir (Yrg. 9. HD.’nin, 24.05.2011 tarih ve E. 2011/24236, K. 2011/15142 sayılı Kararı.)
Sonuç
Sonuç olarak, ambulans şoförlerinin ara vermeksizin 24 saat çalıştırılmaları mevzuata uygun değildir.
Sık Sorulan Sorular
Sağlık sektöründe gece çalışması 7,5 saati aşabilir mi?
Evet, işçinin yazılı onayı alınmak şartıyla; ancak günlük çalışma süresi en çok 11 saattir ve bu sınırın üzerinde çalıştırılmamalıdır.
7,5 saati aşan gece çalışması için ne ödenir?
Haftalık 45 saat aşılmamış olsa bile günde 7,5 saati aşan gece çalışmaları için %50 zamlı fazla çalışma ücreti ödenir (Yargıtay 9. HD, 24.05.2011, E. 2011/24236, K. 2011/15142).
24 saat çalışma / 36 saat dinlenme sistemi mevzuata uygun mu?
Hayır. Ara vermeksizin 24 saat çalıştırma, gece çalışması ve günlük çalışma süresi sınırlarına aykırıdır.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 4857 sayılı İş Kanunu (63 ve 69’uncu maddeler)mevzuat.gov.tr
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 24.05.2011, E. 2011/24236, K. 2011/15142
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.