Teknoparklar (4691 sayılı Kanun), Ar-Ge Merkezleri, Tasarım Merkezleri ve TEKMER’ler (5746 sayılı Kanun) kapsamında faaliyet gösteren ve Kurumlar Vergisi istisnası/indirimi kullanan şirketler için yıl sonu yaklaşırken en önemli finansal yükümlülüklerden biri “%3 Girişim Sermayesi Yatırım Şartı”dır.
Uygulamada, ayrılacak fonun sınırları, nereye yatırılacağı ve özellikle satın alınan payların “ne kadar süre elde tutulması gerektiği” (5 yıl kuralı vb.) konularında ciddi bilgi kirlilikleri yaşanmaktadır.
Prozon uzman ekibi olarak; Cumhurbaşkanı Kararı’nı ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) konuyla ilgili kafa karışıklıklarını gideren özelgesini sizler için tek bir dosyada özetledik.
1. Kapsam ve Güncel Limitler: Ne Kadarlık Bir Fon Ayrılacak?
31 Aralık 2025 tarihinde yayımlanan 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile alt limitler güncellenmiştir. Mevzuatın güncel uygulaması şu şekildedir:
- Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden yararlandığınız Teknopark kazanç istisnası veya Ar-Ge/Tasarım indirimi tutarı 5.000.000 TL ve üzerinde ise, bu yatırımı yapmakla yükümlüsünüz. (5 Milyon TL’nin altında istisnası olan şirketler bu zorunluluktan muaftır.)
- Yararlandığınız istisna veya indirim tutarının %3’ünü pasifte geçici bir hesaba aktararak yatırıma dönüştürmeniz gerekmektedir.
- Bu yükümlülük kapsamında ayrılacak ve yatırıma dönüştürülecek tutarın (fonun) üst sınırı, yıllık bazda 100.000.000 TL olarak sınırlandırılmıştır.
2. İlgili Tutar Nereye Yatırılabilir?
Mevzuat, ayrılan bu fonun keyfi bir yatırıma (gayrimenkul, döviz, vb.) dönüşmesine izin vermemektedir. Ayrılan tutarın, ilgili yılın sonuna kadar (31 Aralık) yalnızca aşağıdaki üç yasal mecradan birine yatırılması gerekmektedir:
- Türkiye’de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF) paylarının satın alınması,
- Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıklarına (GSYO) yatırım yapılması,
- Kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan diğer girişimcilere sermaye olarak konulması.
(Önemli Not: Bu şartı yerine getirmeyen şirketlerin, yararlandıkları istisna/indirim tutarının %20’si iptal edilmekte ve bu kısma isabet eden vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın, gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmektedir.)
3. Piyasayı Karıştıran Efsane: “Alınan Fon 5 Yıl Elde Tutulmak Zorunda Mı?”
Mali müşavirlerin ve finans yöneticilerinin en çok tereddüt ettiği hususlardan biri, yatırım yapılan fonun veya sermayenin asgari bir süre bilançoda tutulma zorunluluğu olup olmadığıdır. Birçok profesyonel, Vergi Usul Kanunu (VUK 325/A) kapsamındaki isteğe bağlı girişim sermayesi fonlarının veya Kurumlar Vergisi Kanunu’ndaki (KVK 5/1-e) iştirak/gayrimenkul satış kârlarının “5 yıl boyunca bilançoda tutulma zorunluluğunu” hatırlayarak bu kuralları birbirine karıştırmaktadır.
Ancak 4691 (Teknopark) ve 5746 (Ar-Ge) sayılı kanunlardaki %3’lük yatırım zorunluluğu, diğer kanunlardan tamamen bağımsız ve istisnai bir maddedir. İlgili kanun metinlerinde, bu yatırımların “5 yıl bilançoda veya elde tutulması gerektiğine” dair herhangi bir süre kısıtlaması bulunmamaktadır.
4. Kısa Vadeli Yatırımlar ve Elde Tutma Süresi Üzerine GİB Yorumu
Şirketlerin nakit akışlarını ve finansal likiditelerini korumak amacıyla en sık yönelttiği sorulardan bir diğeri ise şudur: “Yılın son günlerinde alınan GSYF payları veya kuluçka yatırımları, şart sağlandıktan kısa bir süre sonra (örneğin yeni yılın ilk günlerinde) nakde çevrilebilir mi?”
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) E-38418978-125[4691-24] sayılı güncel özelgesinde bu duruma hukuki bir netlik kazandırılmış ve; “Sermaye olarak konulan tutarların firmalarda kalma süresine ilişkin bir sınır bulunmadığı gibi, aynı kuluçka firmasına birden fazla yıl sermaye konulması da mümkündür” ifadelerine yer verilmiştir.
Prozon’un Uzman Yorumu: Yasal mevzuatta ve özelgelerde asgari bir bekleme süresi şartı öngörülmediği için, alınan GSYF paylarının kısa süre içinde devredilmesinde veya satılmasında mevzuatsal bir engel görülmemektedir. Ancak finansal işlemlerin yürütülmesinde ihtiyatlılık ilkesi unutulmamalıdır. İşlemin tamamen şekil şartını yerine getirmek amacıyla (örneğin 1 gün elinizde tutup satmak gibi) aşırı kısa vadeli yapılması; Maliye Bakanlığı’nın olası vergi incelemelerinde, işlemi ticari bir gaye barındırmayan ve vergi etrafından dolanmaya yönelik bir adım (peçeleme) olarak değerlendirmesine ve eleştiri konusu yapmasına zemin hazırlayabilir. Bu nedenle, yapılan yatırımın ticari hayatın olağan akışına uygun makul bir süre hesaplarda tutulması, risk yönetimi açısından her zaman daha güvenli bir yaklaşımdır.
Prozon ile Teşvik ve Bordro Süreçlerinizi Güvenceye Alın
Girişim sermayesi yükümlülüklerinizi doğru yönetmek, muafiyet raporlamalarınızı eksiksiz tamamlamak ve tüm Teknopark/Ar-Ge operasyonlarınızı yasal mevzuata %100 uyumlu olarak dijitalleştirmek için Prozon Teknopark Danışmanlığı ve Akıllı Bordro Yazılımı çözümlerimizle tanışabilirsiniz.
İşletmenizin mevcut durumunu analiz etmek ve süreçlerinizi otomatize etmek için bilgi@prozon.net üzerinden uzmanlarımızla iletişime geçebilirsiniz.
