Mahmut Çolak
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
Tarih: 12.03.2026
Kaynak: Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 04.11.2025 tarihli ve E: 2025/5409, K: 2025/8445 sayılı kararı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, iş sözleşmesinin cezai şart maddesi içinde düzenlenen ve cezai şart niteliğinde olan araç bedeli ve ekipman bedeli alacaklarından da, cezai şarta uygulanan indirimle aynı oranda indirim yapılması gerektiğine karar vermiştir. Somut olayda İlk Derece Mahkemesinin cezai şart alacağından %60 oranında indirim yapması isabetli bulunmuş; aynı indirimin araç ve ekipman bedeli alacaklarına uygulanmaması bozma sebebi sayılmıştır.
Kararın Künyesi
| Bilgi | Değer |
|---|---|
| Daire | Yargıtay 9. Hukuk Dairesi |
| Esas / Karar | 2025/5409 E., 2025/8445 K. |
| Karar tarihi | 04.11.2025 (oy birliği) |
| Uyuşmazlık | Feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, cezai şarttan kaynaklı tazminata hak kazanılıp kazanılmadığı ve indirim oranı, manevi tazminat ile kira bedeli alacağının ispatı |
| Sonuç | Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması |
İş Hukukunda Cezai Şart
Kararda cezai şart, “mevcut borcun ifa edilmemesi veya eksik ifası hâlinde ödenmesi gereken mali değeri haiz ayrı bir edim” olarak tanımlanmıştır. Daire, uygulanacak hukuku şöyle kurmaktadır:
- 4857’de hüküm yok. 4857 sayılı İş Kanunu’nda cezai şarta ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.
- Genel kanun uygulanır. 6098 sayılı Kanun genel kanun niteliğinde olduğundan, iş kanunlarında hüküm bulunmayan hâllerde niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanır.
- Tek yanlı cezai şart geçersizdir. 6098 sayılı Kanun’un 420’nci maddesi: “Hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir.” Buna göre sadece işçi aleyhine konulan cezai şartlar geçersiz, işçi lehine konulanlar geçerlidir.
Cezai Şartın Tipik Kullanım Alanları
Karara göre iş hukukunda cezai şart genellikle şu amaçlarla kararlaştırılır:
- İş sözleşmesinin belirli sürenin bitimine kadar haklı neden olmaksızın feshini önlemek,
- Eğitim verilen işçinin asgari çalışma şartına uyulmaması hâlinde eğitim giderlerini geri talep edebilmek,
- Rekabet yasağı sözleşmesine uygun davranılmasını sağlamak.
Karar ayrıca, asgari süreli sözleşmelerde cezai şart konulamayacağı yönünde bir düzenleme bulunmadığını; bu tür iş sözleşmelerinde cezai şart içeren hükümlerin, sadece işçi aleyhine öngörülmemişse geçerli kabul edilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Hâkimin İndirim Yetkisi
6098 sayılı Kanun’un 182’nci maddesi, cezanın miktarı ve indirimi bakımından şu düzeni kurar:
“Taraflar, cezanın miktarını serbestçe belirleyebilirler. … Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.”
Bu, taleple bağlı olmayan bir yetkidir: indirim talep edilmese dahi hâkim aşırı bulduğu cezai şartı kendiliğinden indirir.
Somut Uyuşmazlık ve Bozma Sebebi
- Fesih. İş sözleşmesinin davacı işçi tarafından haklı nedenle feshedildiği anlaşılmıştır.
- Cezai şart ve indirim. İlk Derece Mahkemesince davacı lehine cezai şart alacağına hükmedilmesi ve 6098 sayılı Kanun’un 182’nci maddesinin son fıkrası gereği %60 oranında indirim yapılması isabetli bulunmuştur. Davacı vekilinin “indirim oranı yüksek” yönündeki temyiz itirazı yerinde görülmemiştir.
- Bozma sebebi. Cezai şarta ilişkin madde içinde düzenlenen ve cezai şart niteliğinde olan araç bedeli ile ekipman bedeli alacaklarından aynı oranda indirim yapılmadan hüküm kurulması hatalı bulunmuştur.
İşverenler ve İşçiler İçin Pratik Sonuçlar
- Madde başlığı değil, niteliği belirleyicidir. Sözleşmede “araç bedeli” veya “ekipman bedeli” adıyla geçse de, cezai şart maddesi içinde düzenlenmiş ve cezai şart niteliğindeyse aynı indirim rejimine tabidir.
- İndirim kendiliğinden uygulanır. Cezai şart tutarı belirlenirken, hâkimin aşırı bulduğu kısmı re’sen indireceği göz önünde tutulmalıdır.
- Karşılıklılık şarttır. Yalnızca işçi aleyhine kurgulanan cezai şart hükümleri geçersizdir; sözleşme taslakları bu yönden gözden geçirilmelidir.
- Kalem kalem tutarlılık. Aynı sözleşme maddesinde birden çok alacak kalemi düzenlenmişse, hükmedilen indirimin tüm kalemlere tutarlı biçimde uygulanması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Karar neyi bozdu?
Cezai şart niteliğindeki araç ve ekipman bedeli alacaklarından, cezai şarta uygulanan %60 indirimin uygulanmamasını.
%60’lık indirim isabetli bulundu mu?
Evet. Davacının “indirim oranı yüksek” yönündeki temyiz itirazı yerinde görülmemiştir.
Cezai şartın dayanağı hangi kanundur?
4857 sayılı İş Kanunu’nda hüküm bulunmadığından, niteliğine uygun düştüğü ölçüde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (md. 182 ve 420).
Sadece işçi aleyhine cezai şart konulabilir mi?
Konulamaz. 6098 sayılı Kanun md. 420 uyarınca hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir.
İndirim için talep gerekli mi?
Gerekli değildir. Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.
Asgari süreli sözleşmede cezai şart geçerli mi?
Karara göre asgari süreli sözleşmelerde cezai şart konulamayacağına dair bir düzenleme yoktur; sadece işçi aleyhine öngörülmemişse geçerlidir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- Yargıtay Karar Arama — 9. Hukuk Dairesi, 2025/5409 E., 2025/8445 K., 04.11.2025karararama.yargitay.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (182 ve 420’nci maddeler)mevzuat.gov.tr
- 4857 sayılı İş Kanunumevzuat.gov.tr
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.