Sevim Yıldırım
Yatırım Destekleri Uzmanı
Sirküler No: 1
Tarih: 27.03.2023
Kaynak: 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu (25’inci madde ve geçici 12’nci madde) ile Millî Eğitim Bakanlığı mesleki eğitim merkezi uygulamaları
Ustalık Telafi Programı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen ve mezuniyet alanı dışında bir meslekte çalışanların 6,5 aylık (27 hafta) işyeri içi eğitim sonunda ustalık belgesi almasını sağlayan bir programdır. İşletme, programa kayıtlı çalışana 3308 sayılı Kanun uyarınca bir ücret öder; mesleki eğitim merkezi programına devam eden öğrenciler için bu ücretin tamamı Devlet katkısı olarak İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Sigorta primleri de Bakanlık bütçesinden ödenir ve istihdam taahhüdü yoktur. Aşağıda programa ilişkin sık sorulan sorular yanıtlanmıştır.
Güncellik notu: Bu sirküler 27.03.2023 tarihli uygulamayı yansıtır. Metindeki 4.253,00 TL tutarı 2023 yılı net asgari ücretinin yarısıdır; güncel asgari ücret için Yıllık Parametreler sayfasına bakınız. Başvuru usulü, evrak listesi ve alan-dal kapsamı Millî Eğitim Bakanlığınca dönem dönem güncellenmektedir; somut başvuru öncesinde ilgili mesleki eğitim merkezi müdürlüğünden teyit alınmalıdır.
Programın Hukukî Dayanağı
Programın malî çerçevesi 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’ndan gelir:
- Ücretin alt sınırı (md. 25): Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde ellisinden aşağı ücret ödenemez. (İşletmelerde mesleki eğitim gören diğer öğrencilerde bu oran, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde otuzu, yirmiden az personel çalıştıranlarda yüzde onbeşidir.)
- Devlet katkısı (geçici md. 12): Mesleki eğitim merkezi programına devam eden öğrencilere ödenebilecek en az ücretin tamamı, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 53’üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (B) bendinin (h) alt bendi için ayrılan tutardan Devlet katkısı olarak ödenir. Mesleki eğitim merkezi programı dışındaki okul ve kurumlarda öğrenim görenlerde bu oran, yirmiden az personel çalıştıran işletmeler için üçte iki, yirmi ve üzerinde personel çalıştıranlar için üçte birdir. Kamu kurum ve kuruluşlarına Devlet katkısı ödenmez.
- Sigorta primleri (md. 25): Öğrencilerin sigorta primleri asgari ücretin yüzde ellisi üzerinden, Bakanlık bütçesine konulan ödenekten karşılanır.
- Vergi (md. 25): Aday çırak, çırak ve öğrencilere ödenecek ücretler her türlü vergiden müstesnadır.
Uygulamadaki “işverene nakdi destek” ifadesinin karşılığı budur: ücreti işletme öder, mesleki eğitim merkezi programına devam edenler bakımından bu tutarın tamamı Devlet katkısı olarak işletmeye aktarılır.
Sık Sorulan Sorular
Ustalık Telafi Programı nedir?
Ustalık Telafi Programı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından verilmekte ve mezuniyet alanları dışında farklı meslek alanında kariyer sürecini devam ettiren kişilerin 6,5 aylık eğitim programı sonunda ustalık belgelerini almalarına hak kazanmalarını sağlayan teşvik programıdır.
Ustalık Telafi Programı ne kadar süre ile uygulanır?
6,5 ay (27 hafta) olarak devam etmektedir ancak söz konusu alan ve dala göre toplam ders saatleri değişkenlik gösterebilmektedir.
Ustalık Telafi Programı’nda işletmeye sağlanan destek tutarı nedir?
Programın başlangıç tarihi itibarıyla 6,5 ay boyunca işletmenin hesabına her çalışan için aylık net asgari ücretin yarısı kadar Devlet katkısı aktarılmaktadır. 2023 yılı için bu tutar 4.253,00 TL olup, bir personel için 6,5 aylık sürede kazanılacak toplam tutar 4.253 x 6,5 = 27.644,50 TL’dir. Oran (asgari ücretin yüzde ellisi) kanundan geldiğinden sabittir; tutar her yıl asgari ücretle birlikte değişir.
Ustalık Telafi Programı’na başvurmak için işletmelerde aranılan şartlar nelerdir?
Programa başvuru yapılabilmesi için iş yerlerinin mesleki eğitim merkezlerinde ve mesleki ve teknik Anadolu liselerinde yer alan alan ve dallara uygun bir sektörde faaliyet göstermesi gerekmektedir.
Ustalık Telafi Programı’na başvuru için gerekli evraklar nelerdir?
- T.C. Kimlik Kartı 1 Adet Fotokopisi
- Biyometrik Fotoğraf (2 Adet)
- Öğrenim Durum Belgesi (Lise/Üniversite)
- İş Yerinde Aday Öğrencinin Eğitiminden Sorumlu Kişinin “Ustalık” ve “Usta Öğreticilik Belgesi” Aslı ve 1 Adet Fotokopisi
- Bünyesi ve Sağlık Durumu Gireceği Mesleğin Gerektirdiği İşleri Yapmaya Uygun Olduğunu Gösterir Sağlık Raporu
- Sigorta İşe Giriş Bildirgesi
- Mesleki Eğitim Staj Sözleşmesi
Ustalık Telafi Programı kapsamında kayıtlı personellere sigorta desteği veriliyor mu?
Program kapsamında kaydı gerçekleşen personellerin 6,5 ay (27 hafta) boyunca iş kazası ve meslek hastalığı primi desteği verilmekte, bunlar için işveren prim ödememektedir. 3308 sayılı Kanun’un 25’inci maddesine göre bu primler asgari ücretin yüzde ellisi üzerinden Bakanlık bütçesinden karşılanır.
Ustalık Telafi Programı’na kayıt yaptırılan kurumun, program süresince firmalardan talep ettiği evraklar nelerdir?
Programa kayıt yapılması akabinde devam eden ayın 1 ile 8’i tarihleri arasında, kaydı gerçekleştirilen personellerin maaşlarının ödendiğine dair beyan niteliğinde maaş dekontları ve personellerin aylık devamsızlık puantaj çizelgeleri okula teslim edilmesi gerekir.
Program çerçevesinde usta öğretici tarafından verilecek eğitim içeriği nedir?
Eğitim öğretim faaliyetleri, kayıt olunan alan ve dal çerçevesinde öğretim programında yer alan kazanımlar ile hedeflenen bilgi ve becerileri kazandıracak şekilde planlanmakta ve uygulanmaktadır. Programa kayıtlı personeller her ders için iş dosyası hazırlar ve iş dosyaları bakanlıkça belirlenen kriterler doğrultusunda usta öğreticiler tarafından puanla değerlendirilir ve program sonunda ilgili koordinatöre teslim edilir.
Ustalık Telafi Programı’na kayıtlı personellerin iş yeri dışında eğitim görmesi gerekiyor mu?
Program kapsamında kaydı gerçekleşen personeller 27 hafta boyunca iş yeri içerisinde usta öğreticinin vermiş olduğu eğitimler haricinde başka kurum ya da kişilerden herhangi bir eğitim almamaktadır.
Ustalık Telafi Programı’ndan mevcut personeller mi yoksa yeni istihdam edilen personeller mi yararlanabiliyor?
Ustalık Telafi Programı lise, önlisans ve lisans şartını sağlaması koşulu ile yeni istihdam edilen personeller ve mevcut personeller yararlanabilmektedir.
Ustalık Telafi Programı’nda programa kaydı yapılan personellerin istihdam taahhüdü var mı?
Program süresince ya da program sonrasındaki süreçte istihdam taahhüdü bulunmamaktadır.
Ustalık Telafi Programı’na kayıtlı personellerin devamsızlık yapması ya da rapor alması süreç işleyişine olumsuz etki yaratır mı?
Ustalık Telafi Programı’nda devam zorunludur. Öğrenciler program süresince özürlü veya özürsüz toplam ders saatinin en az 1/6’sı kadar devamsızlık yapmaları durumunda başarısız sayılır ve süreçleri sonlandırılır.
Ustalık Telafi Programına kaydı gerçekleştirilen personel, süreç içerisinde işten ayrıldığında ne yapılması gerekir?
Personelin Ustalık Telafi Programı’na kaydı gerçekleştiği tarihten itibaren 6,5 aylık süre içerisinde işten ayrılması durumunda personelin işten ayrıldığı bilgisi kayıtlı olunan okula verilir ve personelin süreci sonlandırılır. Personel sürecinin sonlandırılması ile birlikte işletme artık personel için destek alamaz, daha önceki almış olduğu destekler de geri talep edilmez.
Ustalık Telafi Programı tamamlandıktan sonra personelin gireceği ustalık sınavlarında başarısız olması durumunda alınan destek geri ödenir mi?
Sınava katılım sağlayan personelin başarı durumu işletmeye ödenmiş olan desteği etkilemez.
Ustalık Telafi Programına personellerin kayıtları tamamlandıktan ve süreç başlatıldıktan sonra yeni personel eklenebilir mi?
Evet, istenilen zaman içerisinde program şartlarını sağlayan tüm yeni personellerin programa kaydı gerçekleştirilebilir.
Süreç sırasında şirket taşınırsa ne olur?
Şirketin programa kayıtlı olduğu adres güncellenir ve süreç kaldığı yerden devam eder.
Mevcutta SGK ve vergi borcu olan firmalar Ustalık Telafi Programı’ndan faydalanabilir mi?
SGK borcu, vergi borcu, başka kamu veya özel kurumlara borcu olan tüm firmalar Ustalık Telafi Programı’ndan faydalanabilirler. 3308 sayılı Kanun bu destek bakımından borcu bulunmaması şartı öngörmemektedir.
Usta öğretici olarak seçilen personelin formasyon belgesi var, yine de sınava girmesi gerekir mi?
Evet, kişinin usta öğretici sınavına girerek Usta Öğretici Belgesi’ni alması gerekir.
Ustalık Telafi Programı’ndan emekli personeller faydalanabilir mi?
Ustalık Telafi Programı’ndan yararlanacak olan emekli personel lise, önlisans veya lisans mezunu ise faydalanabilir.
İş yerinde sigortalı olmayan personellerin Ustalık Telafi Programı’na kayıtları gerçekleştirilebilir mi?
Evet, programa kayıt yapılabilmesi için personelin sigortasının olması zorunlu değildir.
Hibrit sistemdeki firmalar bu programdan yararlanabilir mi?
Program süresince programa kayıtlı personellere usta öğretici tarafından eğitim verilme zorunluluğu bulunmaktadır. Personellerin uzaktan çalışması eğitimlerin aksamasına sebebiyet vermesinden dolayı hibrit sistemi kurumlar tarafından kabul edilmemektedir.
Ustalık Telafi Programı’ndan huzur hakkı alan yönetim kurulu üyeleri de yararlanabilir mi?
İşletmede Bağ-Kur’a kayıtlı olan işletme yetkilileri programdan yararlanamaz.
Teknopark, Ar-Ge merkezleri ve tasarım merkezleri de programdan faydalanabilir mi?
Evet faydalanabilir. İşletmelerin mesleki eğitim merkezlerinde ve mesleki ve teknik Anadolu liselerinde açılan alan ve dal içerisindeki sektörler çerçevesinde faaliyet göstermesi programdan faydalanabilmeleri için yeterlidir.
Ustalık Telafi Programı’na kaydını gerçekleştirecek işletmelerin il millî eğitim müdürlükleri ile protokol imzalaması gerekir mi?
Çalışan sayısı il genelinde 100 ve üzeri olan işletmelerde il millî eğitim müdürlükleri ile imzalanacak olan protokol sonucu Ustalık Telafi Programı’na kayıtlar gerçekleşir. Çalışan sayısı 100’ün altında olan işletmelerde ise protokole bağlı kalmaksızın ilgili kurum müdürlükleri ile kayıtları doğrudan gerçekleştirilmektedir.
Program sonunda personellerin alacağı ustalık belgesinin avantajları nelerdir?
Program sonunda personele verilecek ustalık belgesi Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde verildiğinden ulusal ve uluslararası alanda çalışma yetkinliği sağlamaktadır. Ayrıca mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğundan sürekli muafiyet alabilme imkânı sağlamaktadır.
Lise mezunları usta öğretici olabilir mi?
Her lise mezunu usta öğretici olamaz. Mesleki ve teknik liselerden mezun kişiler, iş yeri açma belgesini ibraz etmeleri ile usta öğretici sınavına hak kazanır ve usta öğretici olabilirler.
Şubeli işletmelerin bünyesinde yeterli usta öğretici olmaması durumunda nasıl bir yol izlenmektedir?
Aynı il ve ilçe sınırları içerisinde bulunan, koordinatör öğretmenin yerinde denetlemelerine ulaşımı kolay olan ve birbirine yakın şubeler için ortak usta öğretici görev alabilir. Bu durum kurum ve koordinatör öğretmenin takdirindedir.
Usta öğretici işten ayrıldı, Ustalık Telafi Programı nasıl devam edebilir?
Ustalık Telafi Programı kapsamında ilgili dallardan açılan programlara her 40 kursiyere en az 1 usta öğretici gereklidir. Usta öğreticinin olmaması durumunda program devam edemez. Bu bağlamda, ilgili kurumdan destek istenerek şirket bünyesinde görev alan ve usta öğretici kriterlerini karşılayan yeni bir usta öğretici atanır. Bu işlem aynı hafta içerisinde yapılmalı ve öğrenci staj dosyalarının o hafta içerisinde imzalanması sağlanmalıdır.
Şirket bünyesinde departmanımı değiştirerek eğitimlere katılabilir miyim? Şirket desteklerden yararlanabilir mi?
Evet. Çalışan personel yeni mesleki alanında eğitim alabilir ve kariyerini değiştirebilir. Şirket ise desteklerden yararlanabilir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.