Hayır, zorunlu değildir. Aile yardımı işçiler bakımından kanunla getirilmiş bir yükümlülük değil, tamamen iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle şekillenen bir haktır. İşveren isterse verir, istemezse vermeyebilir; sözleşmeye hüküm koyduysa ödemek zorundadır ve bu durumda işçiden eşinin çalışıp çalışmadığına dair beyan veya belge isteyebilir.
Memurlardaki Uygulama ve İşçilere Yansıması
İşçiler dışındaki diğer istihdam şekillerine bakıldığında örneğin memurlara 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 202 ile 206’ncı maddelerine göre çalışmayan eş ve bakmakla yükümlü oldukları çocuklarına aile ve çocuk yardımı yapılmaktadır. Buradan hareketle, işçi statüsünde olanlar için de böyle bir uygulama benimsenebilir. Tamamıyla işçi ve işveren arasında yapılacak iş ve toplu iş sözleşmelerine göre şekillendirilir.
Sözleşme Serbestisi
4857 sayılı İş Kanunu’nun 9’uncu maddesine göre, taraflar iş sözleşmesini, kanun hükümleriyle getirilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun türde düzenleyebilirler.
Sonuç ve Belge Talebi
Sonuç olarak, işveren işçilerine aile yardımı verebileceği gibi vermeyebilir de. İşveren, iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde çalışmayan eş ve çocuklarına aile ve çocuk yardımı yapabileceği yönünde hüküm koyarsa öder. Böyle bir hüküm konulursa, işveren işçisinden eşinin çalışıp çalışmadığına ilişkin beyan veya belge (memurlarda olduğu gibi aile yardımı bildirimi, bu bildirimde eşinin çalışıp çalışmadığı ile bakmakla yükümlü çocuklarının durumu görülmektedir.) isteyebilir.
Sık Sorulan Sorular
İşveren aile yardımı vermek zorunda mı?
Hayır. Verebileceği gibi vermeyebilir de.
Zorunlu hâle gelmesi neye bağlı?
İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde bu yönde hüküm bulunmasına.
Memurlarda durum nedir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 202 ile 206’ncı maddelerine göre çalışmayan eş ve bakmakla yükümlü oldukları çocuklar için aile ve çocuk yardımı yapılmaktadır.
İşveren belge isteyebilir mi?
Sözleşmeye hüküm konulmuşsa, işçiden eşinin çalışıp çalışmadığına ilişkin beyan veya belge isteyebilir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 4857 sayılı İş Kanunu (9’uncu madde)mevzuat.gov.tr
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (202-206’ncı maddeler)mevzuat.gov.tr
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.