5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesindeki idari para cezaları aylık brüt asgari ücrete bağlı olarak her yıl değişir. 2020 yılı için asgari ücret 2.943,00 TL olduğundan cezalar bu tutarın katları ve kesirleri olarak uygulanır: aylık asgari ücret 2.943,00, 2 katı 5.886,00, 3 katı 8.829,00, 5 katı 14.715,00, 6 katı 17.658,00, 10 katı 29.430,00, 12 katı 35.316,00; 1/2’si 1.471,50, 1/3’ü 981,00, 1/5’i 588,60, 1/8’i 367,88, 1/10’u 294,30 TL.
Güncellik notu: Aşağıdaki tutarlar 2020 yılına aittir; her yıl asgari ücret tutarına bağlı olarak artırılır. Cari yıl tutarları için Yıllık Parametreler sayfasına bakabilirsiniz.
Sosyal Güvenlik Mevzuatında Yükümlülükler ve Müeyyideleri
| Yükümlülük / fiil | Ceza ölçüsü | 2020 tutarı (TL) |
|---|---|---|
| Sigortalı işe giriş bildirgesi ve genel sağlık sigortası giriş bildirgesini süresinde ve SGK tarafından belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenler (her bir sigortalı için) | Aylık asgari ücret (*) | 2.943,00 |
| Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmediğinin mahkeme kararından, SGK’nın denetim ve kontrolle görevli memurlarınca ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca yapılan tespitlerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması — ilk tespitte (her bir sigortalı için) | Aylık asgari ücretin 2 katı | 5.886,00 |
| Aynı fiilin 1 yıl içinde ikinci kez tespiti (her bir sigortalı için) | Aylık asgari ücretin 5 katı | 14.715,00 |
| İşyeri bildirgesini yasal süresinde, SGK tarafından belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenler — kamu idareleri ile bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar | Asgari ücretin 3 katı (*) | 8.829,00 |
| Aynı fiil — diğer defterleri tutmak zorunda olanlar | Aylık asgari ücretin 2 katı (*) | 5.886,00 |
| Aynı fiil — defter tutmakla yükümlü olmayanlar | Aylık asgari ücret (*) | 2.943,00 |
| SGK’nın defter ve belge incelemeye yetkili denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafından veya SMMM ile YMM’lerce düzenlenen raporlara istinaden SGK’ya bildirilmediği tespit edilen eksik işçilik tutarının mal edildiği her bir ay için | Aylık asgari ücretin 2 katı | 5.886,00 |
| İşyeri defter, kayıt ve belgelerinin SGK’nın denetim ve kontrol memurlarınca incelenmek üzere yapılan yazılı ihtara rağmen 15 gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak ibraz edilmemesi veya defterlerin tasdiksiz olması — bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar | Aylık asgari ücretin 12 katı | 35.316,00 |
| Aynı fiil — diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar | Aylık asgari ücretin 6 katı | 17.658,00 |
| Aynı fiil — defter tutmakla yükümlü olmayanlar | Aylık asgari ücretin 3 katı | 8.829,00 |
| Defter ve belgelerin tümünü verilen süre içinde ibraz etmekle birlikte, defter kayıtlarının geçersiz sayılması (geçersizlik hâllerinin gerçekleştiği her bir takvim ayı için) — bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar | Asgari ücretin 12 katını aşmamak üzere aylık asgari ücretin 1/2’si | 1.471,50 |
| Aynı fiil — diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar | Asgari ücretin 6 katını aşmamak üzere aylık asgari ücretin 1/2’si | 1.471,50 |
| Aynı fiil — defter tutmakla yükümlü olmayanlar | Asgari ücretin 3 katını aşmamak üzere aylık asgari ücretin 1/2’si | 1.471,50 |
| Bilanço esasına göre defter tutulması gerekirken işletme hesabı esasına göre defter tutulması | Aylık asgari ücretin 12 katı | 35.316,00 |
| Geçersiz sayılan her bir ücret tediye bordrosu için | Aylık asgari ücretin 1/2’si | 1.471,50 |
| İbraz süresi geçirildikten sonra incelemeye sunulan ve tümünün veya bir bölümünün geçersiz olduğu tespit edilen defter ve belgeler yönünden (geçersizlik fiilleri için ayrıca idari para cezası uygulanmaksızın) — bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar | Aylık asgari ücretin 12 katı | 35.316,00 |
| Aynı fiil — diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar | Aylık asgari ücretin 6 katı | 17.658,00 |
| Aynı fiil — defter tutmakla yükümlü olmayanlar | Aylık asgari ücretin 3 katı | 8.829,00 |
| Asgari işçilik uygulaması ile ilgili olarak SGK tarafından istenilecek bilgileri ve belgeleri yazılı olarak en geç 1 ay içinde vermeyen kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar | Aylık asgari ücretin 2 katı | 5.886,00 |
| Kendi mevzuatlarına göre kayıt ve tescilini yaptıkları 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılar için sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek SGK’ya vermeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel kişiler | Aylık asgari ücret (*) | 2.943,00 |
| Faaliyetinin sona erdiğini bildiren 4/1-b sigortalılarını SGK’ya bildirmeyen kuruluşlar ve vergi daireleri ile kendileri | Aylık asgari ücret (*) | 2.943,00 |
| Vazife malûllüğüne sebep olan olayı süresi içinde SGK’ya bildirmeyen kamu idareleri | Aylık asgari ücret (*) | 2.943,00 |
| İhale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini süresi içinde SGK’ya bildirmeyen kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar ve kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar | Aylık asgari ücret (*) | 2.943,00 |
| SGK tarafından belirlenecek işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol edip sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri Kuruma bildirmeyen kamu idareleri ile bankalar (sigortalı başına) | Aylık asgari ücretin 1/10’u (*) | 294,30 |
| Şirket kuruluşu aşamasında, çalıştıracağı sigortalı sayısını ve bunların işe başlama tarihini ticaret sicili memurluklarına bildiren işverenlerin bu bildirimlerini süresinde SGK’ya bildirmeyen ticaret sicili memurlukları (her bir bildirim yükümlülüğü için) | Aylık asgari ücret (*) | 2.943,00 |
| Yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri süresinde SGK’ya bildirmeyen valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişileri (her bir bildirim yükümlülüğü için) | Aylık asgari ücret (*) | 2.943,00 |
| SGK’nın denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarının 5510 sayılı Kanun’dan doğan inceleme ve soruşturma görevlerini yerine getirmeleri sırasında görevlerini yapmasına engel olan işverenler, sigortalılar, işyeri sahipleri ve bu işle ilgili diğer kişiler | Aylık asgari ücretin 5 katı | 14.715,00 |
| Aynı memurların görevlerini yapmasını engellemek amacıyla cebir ve tehdit kullanan işverenler, sigortalılar, işyeri sahipleri ve bu işle ilgili diğer kişiler | Aylık asgari ücretin 10 katı | 29.430,00 |
| Kamu idareleri, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişilerden 5510 sayılı Kanun’un 100’üncü maddesi kapsamında istenen bilgi ve belgeleri belirlenen süre içinde mücbir sebep olmaksızın vermeyenler | Aylık asgari ücretin 5 katı | 14.715,00 |
| Aynı bilgi ve belgeleri geç verenler | Aylık asgari ücretin 2 katı | 5.886,00 |
| 4/1-a kapsamındaki sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği ödemelerinde 100’üncü maddeye istinaden işverenlerden istenilen bildirimlerin belirlenen süre içerisinde ve elektronik ortamda yapılmaması (sigortalı başına) | Aylık asgari ücretin 1/10’u | 294,30 |
| Aynı bildirimlerin hiç yapılmaması (sigortalı başına) | Aylık asgari ücretin 1/2’si | 1.471,50 |
| 4/1-a kapsamındaki sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506 sayılı Kanun’un geçici 20’nci maddesindeki sandıklara sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi süresi içinde ya da belirlenen şekle ve usule uygun yapmayanlar veya zorunlu tutulduğu hâlde elektronik ortamda göndermeyenler (defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla, her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için) | Asgari ücretin 1/10’u (*) | 294,30 |
| 100’üncü maddenin altıncı fıkrasına göre genel sağlık sigortalılarının bakmakla yükümlü oldukları kişilere ait bilgi girişlerini süresinde yapmayanlar ile bakmakla yükümlü olunan kişi olmayanlara ait bilgi girişi yapanlar | Aylık asgari ücretin 1/2’si | 1.471,50 |
| Ek 6’ncı maddeye göre yapılması gereken bildirim veya kontrol yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (her bir fiil için) | Aylık asgari ücret | 2.943,00 |
| Ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla çalıştırılacaklara ilişkin bildirgenin yasal süresinde verilmemesi (her bir sigortalı için) | Asgari ücret | 2.943,00 |
| Aynı bildirgenin yasal süresi dışında verilmesi hâlinde, SGK’nın denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları aracılığı ile gerekli inceleme yapıldıktan sonra işleme alınması gerektiğine karar verilenler (sigortalı çalıştırılan her ay ve her bir sigortalı için ayrı ayrı, aylık asgari ücretin 2 katını geçmemek üzere) | Asgari ücretin 1/5’i | 588,60 |
| Yasal süresi dışında verilen bildirgenin ilave olarak çalıştırdığı sigortalı/sigortalılar için verildiğinin anlaşılması (her ay ve her bir sigortalı için ayrı ayrı, aylık asgari ücretin 2 katını geçmemek üzere) | Asgari ücretin 1/8’i | 367,88 |
| Ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla süre ile çalıştırılan sigortalının işten ayrılışına ilişkin bildirgenin süresinde verilmemesi | Asgari ücretin 1/10’u | 294,30 |
| Herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın ev hizmetlerinde ay içinde 10 gün ve daha fazla süreyle sigortalı çalıştırıldığının mahkeme kararı, denetim tespitleri veya alınan bilgi ve belgelerden tespit edilmesi; hizmetlerin veya kazançların SGK’ya bildirilmediğinin ya da eksik bildirildiğinin anlaşılması | Asgari ücretin 2 katı | 5.886,00 |
| Muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki sigortalıların prime esas kazançlarının veya hizmetlerinin bildirilmediği, eksik ya da geç bildirildiği anlaşılan her bir işyeri için (aylık asgari ücretin 2 katını geçmemek üzere) — beyannamenin asıl olması hâlinde, beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına | Aylık asgari ücretin 1/5’i | 588,60 |
| Beyannamenin ek olması hâlinde, her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına | Aylık asgari ücretin 1/8’i | 367,88 |
| Ek beyannamenin, sigortalıların 30 günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin süresi içinde verilmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin geçerli sayılmamasına bağlı olarak SGK tarafından re’sen düzenlenmesi hâlinde, her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına | Aylık asgari ücretin 1/2’si | 1.471,50 |
| Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin mahkeme kararı, denetim tespitleri veya alınan bilgi ve belgelerden hizmetleri ya da kazançları bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması hâlinde (beyannamenin asıl/ek veya işverence düzenlenip düzenlenmediğine bakılmaksızın, aylık beyannamedeki her bir işyeri için) — kamu idareleri ile bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin 3 katını geçmemek üzere sigortalı başına | Aylık asgari ücret | 2.943,00 |
| Aynı fiil — diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin 2 katını geçmemek üzere sigortalı başına | Aylık asgari ücretin 1/2’si | 1.471,50 |
| Aynı fiil — defter tutmakla yükümlü olmayanlar için, aylık asgari ücreti geçmemek üzere sigortalı başına | Aylık asgari ücretin 1/3’ü | 981,00 |
| Muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki her bir işyerinden bildirilen sigortalıların sadece prime esas kazançlarının eksik bildirildiğinin anlaşılması hâlinde (beyannamenin asıl/ek veya işverence düzenlenip düzenlenmediğine bakılmaksızın) | Aylık asgari ücretin 1/10’undan az, 2 katından fazla olmamak üzere tespit edilen prime esas kazanç tutarında | — |
| Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunun gerçeğe aykırı bildirilmesi (her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere, meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına) | Aylık asgari ücretin 1/10’u | 294,30 |
Dipnot ve Uygulama Notları
(*) Mahkeme kararına, SGK’nın denetim ve kontrol ile görevli memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler hariç olmak üzere, bildirgenin veya belgenin yasal süresinden sonra ilgililerce kendiliğinden 30 gün içinde verilmesi ve söz konusu cezaların tebliğ tarihini takip eden günden itibaren 15 gün içinde ödenmesi hâlinde, öngörülen cezalar dörtte bir oranına karşılık gelen tutar üzerinden uygulanır.
SGK tarafından, bildirge, beyanname, belge veya defterlere istinaden sigortalıların ve çalışma gün sayılarının eksiksiz bildirilmesi şartıyla bildirilen prime esas kazanç tutarında, fiilin işlendiği tarihteki brüt asgari ücretin üçte birini geçmeyecek ve %1’ini aşmayacak şekilde eksiklik tespit edilmesi durumunda, eksikliğin 15 gün içinde düzeltilmesi için ilgiliye yazılı ihtar verilir. Bu süre sonunda tespit edilen eksik tutarın SGK’ya bildirilmemesi hâlinde idari para cezası verilir. Eksikliğin işverence tespit edilmesi durumunda bu süre; bildirge, beyanname, belge veya defterlerin SGK’ya verilmesinden itibaren 15 gündür.
Sık Sorulan Sorular
Cezalar neye göre hesaplanıyor?
Fiilin işlendiği tarihte geçerli olan aylık brüt asgari ücrete göre; kanun cezayı asgari ücretin katı veya kesri olarak belirler.
Cezada indirim nasıl uygulanır?
Dipnottaki (*) hâllerde; bildirge veya belge yasal süresinden sonra ilgililerce kendiliğinden 30 gün içinde verilir ve ceza tebliğ tarihini takip eden günden itibaren 15 gün içinde ödenirse ceza dörtte bir oranına karşılık gelen tutar üzerinden uygulanır.
Küçük prim farkları da cezalandırılır mı?
Sigortalılar ve gün sayıları eksiksiz bildirilmişse, brüt asgari ücretin üçte birini geçmeyen ve %1’i aşmayan kazanç eksiklikleri için önce 15 günlük yazılı ihtar verilir; bu süre içinde düzeltilirse ceza uygulanmaz.
Aynı fiilin tekrarı cezayı artırır mı?
Evet. Örneğin işe giriş bildirgesinin verilmediğinin denetimle tespiti ilk kez asgari ücretin 2 katı, bir yıl içinde ikinci kez tespitinde 5 katı olarak uygulanır.
Defter kayıtlarının geçersizliğinde üst sınır var mı?
Evet. Her geçersiz takvim ayı için asgari ücretin 1/2’si uygulanır; toplam ceza, defter türüne göre asgari ücretin 12, 6 veya 3 katını aşamaz.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (100’üncü madde — bilgi ve belge isteme; 102’nci madde — Kurumca verilecek idari para cezaları; Ek 6’ncı ve Ek 9’uncu maddeler)mevzuat.gov.tr
- 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu (geçici 20’nci madde sandıkları)mevzuat.gov.tr
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunumevzuat.gov.tr
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.