MASAK Tebliği Yayımlandı: Yabancılar İçin Pasaportla Uzaktan Kimlik Tespiti ve Hesap Açılış Şartları Sıkılaştırıldı

Mustafa Çolak
Vergi Danışmanı
Tarih: 29.06.2026
Kaynak: 27.06.2026 tarihli ve 33293 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 32)

Pasaportla Uzaktan Kimlik Tespitinin Esasları

Yeni 4/C maddesine göre yükümlüler, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespitini, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 sayılı standardına uygun, yakın alan iletişimi özelliği olan pasaport kullanmak suretiyle uzaktan yapabilirler. Bu yolla kimlik tespiti yapılan kişiler tebliğin 3/1-(ç) bendi kapsamında müşteri kabul edilir.

• Görüntülü görüşme ve personel. İşlem, pasaportla uzaktan kimlik tespiti konusunda özel olarak eğitim verilmiş personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilir. Bu zorunluluk, canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırma amacıyla tebliğin 4'üncü maddesinin dokuzuncu fıkrasındaki şartları sağlayan yapay zekâ temelli uygulamaların kullanılmasına engel değildir.
• Yonga doğrulaması. Pasaportun yongasında yer alan kimlik bilgilerinin pasaport üzerindeki bilgilerle eşleştiği yakın alan iletişimi kullanılarak doğrulanır. Bu doğrulama yapılamazsa uzaktan kimlik tespiti yoluyla iş ilişkisi tesis edilemez.
• Kimlik belgesine ilişkin genel esaslar. 4/A maddesinde kimlik belgesi için öngörülen esaslar — kimlik paylaşım sisteminden doğrulama zorunluluğu hariç — pasaport hakkında da uygulanır. Ayrıca pasaportun ICAO 9303 standardına uygunluğu yönünden gerekli kontroller yapılır.
• Görüntü kaydı. Görüntülü görüşme sürecinde kişiyi ve sunduğu pasaport üzerindeki bilgileri gösteren görüntüler alınır.
• Teknik veri değerlendirmesi. İşlem yapılan elektronik ortamdan elde edilen teknik veriler (IP ve port bilgisi, cihaz kimliği, coğrafi konum, tarayıcı bilgileri ve benzeri) ile pasaporttaki bilgiler risk temelli yaklaşımla değerlendirilir; şüpheyi gerektiren bir durum tespit edilirse süreç sonlandırılır. Bu, yonga doğrulamasının başarısız olmasından ayrı ve ikinci bir sonlandırma sebebidir.
• Tüzel kişiler. Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitinde, tüzel kişiliği temsile yetkili Türk uyruklu olmayan gerçek kişinin kimlik tespiti, Yönetmeliğin 7/1 fıkrasında temsile yetkili kişiler için aranan bilgiler alınmak kaydıyla aynı esaslara göre yapılabilir.

Adres Teyidi ve İşlem Kısıtı

Uzaktan kimlik tespiti kapsamında alınan adres bilgisinin en geç üç ay içerisinde teyit edilmesi zorunludur. Teyit için kabul edilen belgeler şunlardır:

• Yerleşim yeri belgesi,
• İlgili adına düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz gibi adres temelli abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş fatura,
• Herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belge,
• İlgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden risk bazlı yaklaşım çerçevesinde teyit.

Kural nettir: adres teyidi yapılmadan para transferi ve nakit çekim yapılamaz. Yani hesap açılabilir, ancak teyit tamamlanana kadar para çıkışı mümkün değildir.

Riskli Ülkeler, Yüksek Risk Grubu ve Para Hareketi Kısıtları

Yükümlüler; risklerin tanımlanması, derecelendirilmesi, izlenmesi ve azaltılmasına yönelik tedbirleri alır ve bu kapsamda edinilecek müşteriler için müşterinin tanınması, risk yönetimi, izleme ve kontrol faaliyetlerine ilişkin bir uygulama rehberi oluşturur. Uyum programı oluşturmakla yükümlü olanlar bu tedbirlere kurum politika ve prosedürlerinde yer verir.

Riskli ülke kısıtı. Yükümlüler, riskli olarak belirledikleri ülkelerin vatandaşlarını pasaportla uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri olarak kabul edemez.

Bildirim yükümlülüğü. Müşteri kabulüne başlanmasından itibaren bir ay içerisinde, bu kapsamda alınan tedbirler ile oluşturulan prosedür ve rehberler hakkında Başkanlığa bildirim yapılır. Süre, tebliğin yayımından değil, kurumun bu yöntemle müşteri kabulüne başlamasından işler. Ayrıca bu kapsamda kabul edilen müşterilere ilişkin istatistiki bilgiler, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Başkanlığa gönderilir.

Yüksek risk grubu ve para hareketi. Bu yöntemle edinilen müşteriler yüksek risk grubunda değerlendirilir ve buna uygun izleme ile kontrol tedbirlerine tabi tutulur. İki ayrı kural birbirine karıştırılmamalıdır:

• Doğrulama transferi. Kimlik bilgilerinin doğrulanması amacıyla, müşterinin kimlik bilgileriyle uyumlu, yurt içinde veya yurt dışında mukim bir banka hesabından ya da banka veya kredi kartından para transferi yapılması zorunludur. Transfer mesajlarındaki ayırt edici bilgilerle uzaktan kimlik tespitinde edinilen bilgilerin uyuştuğu kontrol edilir. Bu işlem, müşteri hesabından başka hiçbir işlem gerçekleştirilmeden önce tamamlanır; yükümlünün prosedüründe belirlenen makul süre içinde tamamlanmazsa Yönetmeliğin 22'nci maddesine göre işlem yapılır.
• Hesaba giriş ve çıkış kısıtı. Bu madde kapsamında açılan hesaba yalnız kişinin yurt dışında kendi adına açılmış banka hesaplarından para gönderimi yapılabilir; hesaptan yurt dışına para çıkışı da yalnız kişi adına açılmış banka hesaplarına yapılır. Tebliğin 6/2 kapsamında kimlik tespiti yapılması hâlinde nakit çekim yapılabilir veya bu kısıtlamalara tabi olmaksızın para transferi gerçekleştirilebilir.

Ayrıca müşteri profiline ve iş ilişkisi amacına uygun olmayan işlemlerin tespitinde gerekli tedbirler alınır; hesaptan nakit yatırma ve çekme işlemlerinde Yönetmeliğin 18'inci maddesi göz önünde bulundurulur.

Vatandaşlık ve Vergi Mükellefiyeti Değişikliği

Pasaportla kimlik tespiti yapılan kişinin Türk vatandaşlığını kazandığının veya Türkiye Cumhuriyeti kanunları uyarınca kendisine vergi mükellefiyeti tesis edildiğinin anlaşılması hâlinde, Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı Yönetmeliğinde tanımlanan kimlik kartının bir örneği veya vergi kimlik numarası elektronik ortamda alınarak müşteri bilgileriyle ilişkilendirilir.

Kapsamdaki Diğer Değişiklikler

• Kripto varlık hizmet sağlayıcıları. Tebliğin 5/A maddesinin birinci fıkrasındaki “ve Portföy Yönetim Şirketleri” ibaresi “, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar” şeklinde değiştirilmiştir.
• Finansal kuruluş tanımı. Tebliğin 3/1-(b) bendi değiştirilerek “finansal kuruluş” tanımı, Yönetmeliğin 3/1-(f) bendinde sayılan yükümlülere bağlanmıştır.
• Kapsam genişlemesi. Tebliğin 6'ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Finansal kuruluşlar ile finansal olmayan belirli iş ve meslekler” ibaresi “Yükümlüler” şeklinde değiştirilmiş; böylece ilgili tedbirin muhatap çevresi genişletilmiştir.
• Atıf düzeltmesi. Tebliğin 5'inci maddesinin ikinci fıkrasındaki “4 üncü maddesinin dördüncü” ibaresi “4/A maddesinin birinci” şeklinde değiştirilmiştir.

Uyum Birimleri İçin Yol Haritası

• Teknik altyapı. Uzaktan kimlik tespiti ekranlarına yabancı pasaportlar için NFC yonga okuma ve ICAO 9303 uygunluk kontrolü eklenmelidir. Yonga doğrulaması başarısızsa süreç teknik olarak sonlandırılmalı, personele manuel devam imkânı tanınmamalıdır.
• Personel eğitimi. Zorunluluk yalnız sistemde değil personelde: görüşmeyi yapacak kişilerin pasaportla uzaktan kimlik tespiti konusunda özel eğitim almış olması gerekir. Eğitim kayıtlarının belgelendirilmesi yerinde olur.
• Prosedür ve rehber. Müşteri kabulüne başlamadan önce uygulama rehberinin hazırlanması, bildirim süresinin müşteri kabulünün başlangıcından işlediği için kritiktir.
• Riskli ülke listesi. Kısıt, yükümlünün kendi risk politikasında riskli saydığı ülkelere bağlıdır; dolayısıyla listenin yazılı, gerekçeli ve güncellenebilir olması gerekir.
• İşlem kısıtlarının sisteme yazılması. Adres teyidi tamamlanmadan para transferi ve nakit çekimin engellenmesi, hesaba yalnız kişinin kendi yurt dışı hesaplarından para girişi ve yalnız kendi hesaplarına çıkış — bunların prosedürde değil, işlem katmanında bloke olarak kurulması gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.