İşverenlerin çalışanlarına yılda 270 saatten fazla mesai yaptırmasının sonuçları

İşverenlerin çalışanlarına yılda 270 saatten fazla mesai yaptırmasının sonuçları

Mahmut Akman
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
25 Kasım 2019

4857 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatında; fazla çalışmaya bağlı idari para cezası aşağıdaki nedenlerden dolayı uygulanmaktadır:

  • Fazla çalışmalara ilişkin ücreti ödememek.
  • İşçiye hak ettiği serbest zamanı 6 ay zarfında kullandırmamak.
  • Fazla saatlerde yapılacak çalışmalar için işçinin onayını almamak.

4857 sayılı Kanundaki azami fazla çalışma süresi (yılda 270 saat) bireysel sözleşmelerle veya toplu iş sözleşmeleri ile aşılamaz.

270 saati aşan çalışmalar ve bu fazla çalışma ücretinin ödenmesi hususu, mevzuatta açıkça düzenlenmemiştir. Konu hakkında; Yargıtay 9. H.D.’nin T.15.05.1997 tarih ve E.97/5352, K.97/9317 sayılı kararında özetle; “günde 3 saatten ve 1 yılda 90 iş gününden (yılda 90×3=270 saate ulaşılır.) fazla çalışma yapıldığının kanıtlanması halinde davacı ancak bu fazla kısım için fazla mesai ücreti isteyebilir.” 270 saati aşan fazla çalışma ücretinin, 270 saatlik fazla çalışma ücretinin hesaplanma yöntemi dikkate alınarak yani “her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %50 yükseltilmesi suretiyle” ödenmesi gerekir.

4857 sayılı Kanunun “ücret ile ilgili hükümlere aykırılık” başlıklı 102’nci maddesinin birinci fıkrasının ( c ) bendine göre; 41’inci maddesinde belirtilen fazla çalışmalara ilişkin ücreti ödemeyen, işçiye hak ettiği serbest zamanı 6 ay zarfında kullandırmayan, fazla saatlerde yapılacak çalışmalar için işçinin onayını almayan işveren veya işveren vekiline, bu durumda olan her işçi için (2019 yılı için) 416,00 TL idari para cezası verilir. Bu ceza İŞÇİ BAŞINA UYGULANACAKTIR.

4857 sayılı Kanunun “işin düzenlenmesine ilişkin hükümlere aykırılık” başlıklı 104’üncü maddesine göre; Bu Kanunun 63’üncü maddesinde ve bu maddede belirtilen yönetmelikte belirlenen çalışma sürelerine aykırı olarak işçilerini çalıştıran işveren veya işveren vekiline (2019 yılı için) 2.292,00 TL idari para cezası verilir. Bu ceza İŞÇİ BAŞINA DEĞİL İŞYERİ DİKKATE ALINARAK TEK SEFERDE UYGULANACAKTIR.

Yeri gelmişken 270 saatten fazla çalışma süresinin toplu iş sözleşmelerine konulup konulamayacağı hususuna da değinecek olursak; 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun “toplu iş sözleşmesi ve çerçeve sözleşmenin içeriği” başlıklı 33’üncü maddesinin (5) numaralı fıkrasına göre;  toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler, Anayasa’ya ve kanunların emredici hükümle-rine aykırı düzenlemeler içeremez. Buna göre, toplu iş sözleşmelerine yılda 270 saatten fazla çalışma süresi konulamaz.

Yukarıda yapılan açıklamalarda, 270 saatlik fazla çalışma süresinin aşılmasına Yargıtay sadece ücretlendirme boyutuna hükmetmiştir. Aslında, kanun hükmünün uygulanmaması genel hukuk ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir. İş Kanunu boyutunda doğrudan idari para cezası öngörülmemiş ancak 270 saatlik ücretlendirme şeklinde bir ücretlendirme yapılması, serbest zaman olarak kullandırılması, işçinin onayının alınmaması ihlal edildiğinde yukarıda yer alan idari para cezalarının uygulanacağı kesindir.

Prozon ile Süreçlerinize Değer Katın!

⚙️ Ücretsiz Bordro Hesap Makineleri

Vergi dilimleri, kıdem tazminatı tavanları veya brütten nete maaş dönüşümleri her yıl değişiyor. Mevzuata boğulmadan, en güncel yasal parametrelerle kuruşu kuruşuna doğru hesaplama yapmak ister misiniz? Prozon’un ücretsiz ve akıllı hesap makineleriyle sıfır hata, maksimum hız garantisi!

👥 Bordro ve
Özlük Yazılımı

Yukarıda okuduğunuz gibi, mevzuat sürekli güncelleniyor ve en ufak bir hata cezalara yol açabiliyor. Prozon Bordro ve Özlük Yazılımı ile süreçlerinizi otomatikleştirin. İsterseniz Outsource hizmetimizle tüm operasyonu uzman ekibimize devredin, siz sadece işinizi büyütmeye odaklanın.

🚀 Teknopark ve
Ar-Ge Danışmanlığı

Ar-Ge Merkezi, TEKMER ve Teknopark teşvikleri şirketiniz için can suyudur; ancak eksik raporlama tüm haklarınızı kaybetmenize neden olabilir. Prozon uzmanlığıyla başvuru, proje yönetimi ve muafiyet raporlama süreçlerinizi uçtan uca, yasalara tam uyumlu şekilde yönetelim.

Bordro ve Mevzuat Gündemi Cebinize Gelsin!

Sosyal Güvenlik ve Vergi mevzuatındaki değişiklikler, Resmi Gazete’de yayımlandığı anda uzman ekibimiz tarafından analiz edilerek anlaşılır sirkülerler haline getirilir. Prozon Sirküler Listesi’ne üye olarak;  en kritik güncellemelerin doğrudan e-posta kutunuza gelmesini sağlayabilirsiniz.

Invalid email address
Mail adresiniz, amacı dışında kullanılmaz. Dilediğiniz zaman sirküler listesinden çıkabilirsiniz.

Ne Dediler?

Prozon'u tercih edenler...


Prozon’a güvenen şirketlerden...

Farklı sektörlerdeki bir çok projeyi başarıyla yönetmiş olan, endüstriyel hayatın gerçeklerini bilen, tecrübeli ve
güçlü danışmanlık kadrosu ile çözüm ortağı olan Prozon'nun bazı referanslarını bu sayfada görebilirsiniz.

Bizden Haberler

Sektörel gelişmelerden haberdar olun…

Yorum yapın

Prozon ile Hızlı ve Kolay Başlangıç!

Prozon, iş süreçlerinizi hızlandırmak ve verimliliğinizi artırmak için güçlü bir platform sunuyor. Hemen bir deneme hesabı açarak, tüm özellikleri keşfetmeye başlayın ve size özel fırsatları değerlendirin. Ücretsiz deneme ile platformumuzu keşfedin, nasıl daha verimli çalışabileceğinizi hemen öğrenin!

Copyright © 2026 – Prozon. Prozon markası ve Prozon Kurumsal Teknoloji Çözümleri Anonim Şirketi, Proventus Danışmanlık Limited Şirketi’nin tescilli markası ve teknoloji şirketidir.