Mahmut Akman
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
01 Haziran 2020

4857 sayılı İş Kanunu’nun “izinde çalışma yasağı” başlığını taşıyan 58’inci maddesine göre; yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.

Bu madde hükmü ile birlikte iş sözleşmelerinde ve/veya toplu iş sözleşmelerinde yıllık ücretli izinde çalışma yasağı konulmuşsa da işçi buna uymakla yükümlüdür.

İşverenin işçisine ödediği yıllık izin ücreti, işçinin yıllık ücretli izinde iken ücret karşılığı bir işte çalışması durumunda işverenin takdirine bağlı olarak istenebilir.

Yıllık ücretli izin süresinde sigortalının başka bir işyerinde çalışması, sosyal güvenlik mevzuatına aykırı değildir. Yani, bu konuda herhangi bir yasaklayıcı hüküm bulunmamaktadır. Yıllık ücretli izin süresinde, gerek mevcut işyerinde çalıştığı gün sayısı kadar gerekse de yıllık ücretli izinde başka işyerinde çalıştığı gün sayısı kadar Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirim yapılır, ancak SGK emeklilik aşamasında hizmetlerin birleştirilmesinde bir ayda dikkate alabileceği prim gün sayısı azami 30 gün, prime esas kazanç matrahı ise azami asgari ücretin aylık tutarının 7,5 katı kadar olan tutardır.  Çalıştığı işte hak ettiği kazancın tüm sigorta kollarının primlerine tabi tutulması gerekir. Dolayısıyla, çalıştığı işte örneğin iş kazası geçirirse, iş kazasından dolayı yapılacak yardımlardan yararlanabilecektir.

Yıllık ücretli izin süresinde işçinin başka bir işyerinde çalışması, iş mevzuatına aykırıdır. Yani, yıllık ücretli iznini kullanmakta olan bir işçi başka bir işyerinde ücret karşılığı çalışamaz. Çünkü, yıllık ücretli izin işçiye dinlenmesi ve üzerindeki yorgunluğu atarak, daha zinde ve sağlıklı bir şekilde çalışmakta olduğu işyerindeki görevini yerine getirmesi ve azalmış olan çalışma gücünü gidermiş olarak işine dönmek üzere verilmektedir. Dolayısıyla, bir yıl boyunca çalışarak bedenen veya zihnen yorulan işçi, kıdemine göre kullanacağı izin süresince başka bir işyerinde veya işte çalışarak değil, dinlenerek, istirahat ederek üzerindeki yorgunluğu atacağı için, yasa koyucu kesinlikle izinde çalışma yasağını getirmiştir. Bu nedenle, işçinin yıllık ücretli iznini kullandığı dönemlerde başka bir işyerinde çalışması mümkün değildir. Şayet, işçi yıllık ücretli iznini kullanırken başka bir işyerinde çalıştığını işvereni görür veya öğrenir ise, yıllık ücretli izin süresi kadar işçinin ücretini kesme yetkisi vardır.

Yıllık ücretli izinli iken, ücretli bir işte çalıştığı saptanan işçinin bu davranışı, doğruluk ve bağlılık ilkelerine aykırılık teşkil edeceğinden işveren için iş akdinin haklı nedenle feshi hakkı gündeme gelecektir. Nitekim yargı kararlarında da bir duraksama bulunmamaktadır (Yrg. 22. HD.,  T.13.05.2014, E. 2013/11229, K. 2014/12639). Eğer, işçi yıllık ücretli izinde iken başka bir işyerinde çalıştığı işvereni tarafından tespit edilirse ödemiş olduğu izin ücretini işçisinden talep edebileceği gibi, 4857 sayılı Kanunun 25/II-e kapsamında (işçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması) iş sözleşmesini de fesh edebilecektir.