Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan ve ihtirazi kayıt konulmamış bordrolar, sahteliği kanıtlanmadığı sürece kesin delil sayılır; bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır. Bu durumda işçinin bordroda yazılandan daha fazla çalıştığını yalnızca yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. Aynı ispat kuralları hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacakları için de geçerlidir.
Genel İspat Yükümlülüğü
İş hukukunda fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi, bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Bu süreçte ücret bordroları en temel delil niteliğindedir.
- Kesin delil durumu: İşçinin imzasını taşıyan bordrolar, sahteliği kanıtlanmadığı sürece kesin delil sayılır.
- Ödeme karinesi: İmzalı bordroda fazla çalışma alacağı görünüyorsa, bu tutarın ödendiği varsayılır.
- Yazılı belge şartı: Bordrolar imzalıysa ve herhangi bir “ihtirazi kayıt” (çekince) konulmamışsa, işçinin bordroda yazılandan daha fazla çalıştığını ancak yazılı belge ile kanıtlaması gerekir.
İspat Araçları ve Deliller
Fazla çalışmanın tespitinde aşağıdaki belgeler ve yöntemler dikkate alınır:
- Yazılı kayıtlar: İşyerine giriş-çıkış belgeleri, işyeri iç yazışmaları ve puantaj kayıtları.
- Tanık beyanları: Yazılı belgenin bulunmadığı durumlarda başvurulur. Ancak;
- işyeri düzenini bilmeyen tanıkların beyanları geçersizdir;
- işverene karşı davası olan veya işçiyle menfaat birliği içinde olan tanıkların beyanlarına ihtiyatla yaklaşılmalıdır.
- Banka ödemeleri: Bordro imzalı olmasa bile, ödemeler banka kanalıyla yapılıyorsa ve her ay farklılık gösteriyorsa, işçi ek çalışmasını her türlü delille ispatlayabilir.
Yargıtay Kararına Konu Olan Somut Uyuşmazlık
İncelenen kararda;
- puantaj kayıtlarının olduğu dönemde fazla çalışma saptanmamıştır;
- puantajın olmadığı dönem için ise tanıkların “mesai sonrası çalışma” konusunda net bir beyanda bulunmadığı görülmüştür;
- sonuç olarak yapılan işin niteliği ve mevcut kayıtlar ışığında, iddiasını ispatlayamayan işçinin fazla çalışma alacağı talebinin reddine karar verilmiştir.
Önemli not: Aynı ispat kuralları hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücret alacakları için de aynen geçerlidir.
Sık Sorulan Sorular
Fazla çalışmayı kim ispat etmek zorundadır?
Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi. İspat yükü, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190’ıncı maddesi uyarınca iddia eden tarafa aittir.
İmzalı bordronun ispat gücü nedir?
İşçinin imzasını taşıyan bordro, sahteliği kanıtlanmadığı sürece kesin delildir; bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.
İhtirazi kayıt ne işe yarar?
Bordroyu imzalarken çekince (ihtirazi kayıt) konulması, işçinin bordrodaki tutarı kabul etmediğini gösterir ve tanık dâhil her türlü delille ispat imkânını korur. Çekince konulmamışsa ispat yalnızca yazılı belgeyle yapılabilir.
Tanık beyanı tek başına yeterli midir?
İmzalı ve ihtirazi kayıt konulmamış bordro varsa yeterli değildir. Yazılı belgenin bulunmadığı hâllerde tanık beyanına başvurulur; ancak işyeri düzenini bilmeyen ya da menfaat birliği içinde olan tanıkların beyanlarına itibar edilmez.
Bu kurallar başka alacaklar için de geçerli mi?
Evet. Hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacaklarında da aynı ispat kuralları uygulanır.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- 4857 sayılı İş Kanunu (41’inci madde — fazla çalışma; 46’ncı madde — hafta tatili; 47’nci madde — ulusal bayram ve genel tatil ücreti)mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (190’ıncı madde — ispat yükü)mevzuat.gov.tr
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Esas: 2025/6451, Karar: 2025/9690
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.