Defter-Beyan Sisteminde Varlık Barışı Kayıt İşlemlerine İlişkin Kullanım Kılavuzu Yayımlandı

Mustafa Çolak
Vergi Danışmanı
Tarih: 20.07.2026
Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığının 16.07.2026 tarihli “Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) Kapsamında Defter-Beyan Sisteminde Defter Kayıt İşlemlerine Yönelik Kullanım Kılavuzu” duyurusu

Duyurunun İçeriği

• Tarih: 16.07.2026.
• Belge: “Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) Kapsamında Defter-Beyan Sisteminde Defter Kayıt İşlemlerine Yönelik Kullanım Kılavuzu”.
• Erişim: Kılavuz, duyurunun eklerinde “Varlık Barışı Kılavuz (Vol-2)” adıyla yayımlanmıştır.

Duyuru metni kısadır; kayıt işlemlerinin ekran adımları kılavuzun kendisinde yer almaktadır.

Defter Kaydının Yasal Çerçevesi (Genel Tebliğ md. 10)

• Kimin kaydetmesi zorunlu: Bildirilen varlıkların, 213 sayılı Kanun uyarınca defter tutan mükelleflerce kanuni defterlere kaydedilmesi zorunludur. Defter tutma zorunluluğu bulunmayan mükelleflerin bu madde kapsamında yükümlülüğü yoktur.
• Şirket adına bildirim: Yurt dışındaki varlıklar şirket adına bildirilmişse ilgili şirket, şahıslar adına bildirilmişse şahısların kendileri Madde hükümlerinden yararlanır; şirket adına bildirilen varlıkların şirketin kanuni defter kayıtlarına intikal ettirilmesi gerekir.
• Bilanço esasına göre defter tutanlar: Yasal defterlere kaydettikleri kıymetler için pasifte özel fon hesabı açarlar. Bu hesap sermayenin cüz’ü sayılır, bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemez ve sermayeye ilave dışında başka bir amaçla kullanılamaz. İşletmenin tasfiyesi hâlinde bu tutarlar vergilendirilmez; Gelir Vergisi Kanununun 81’inci maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanununun 19 ve 20’nci maddeleri uyarınca gerçekleşecek devir ve bölünmelerde de vergilendirme söz konusu olmaz.
• Serbest meslek kazanç defteri ve işletme hesabı esası: Bu mükellefler, bildirimde bulundukları kıymetleri defterlerinde ayrıca gösterirler. Bu mükellefler için özel fon hesabı açma yükümlülüğü öngörülmemiştir.
• Dönem kazancıyla ilişkisi: Türkiye’ye getirilen varlıklar ile gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince kanuni defterlere kaydedilen varlıklar, dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeye dâhil edilir; bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmesi koşuluyla, vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilir.
• Kayda esas bedel: Türkiye’de bulunan varlıkların, banka ve aracı kurumlara bildirildiği tarih itibarıyla Tebliğin 9’uncu maddesindeki değerleme esaslarına göre belirlenen Türk lirası karşılığı bedelleriyle yasal defterlere kaydedilmesi gerekir; bu varlıkların elden çıkarılması hâlinde satış kazancının tespitinde bu bedel dikkate alınır.

Gelir ve Gider Uygulaması (Genel Tebliğ md. 11)

• Kanuni defter kayıtlarına alınan varlıkların sonradan elden çıkarılmasından doğan zararlar, gelirin veya kurum kazancının tespitinde gider veya indirim olarak kabul edilmez.
• Bu varlıkların elde tutulması ve elden çıkarılmasından doğan kazanç ve iratlar genel esaslara göre dikkate alınır.
• Bildirilen varlıklar nedeniyle ödenen vergiler hiçbir suretle gider yazılamaz ve başka bir vergiden mahsup edilemez.

Meslek Mensupları ve Mükellefler İçin Pratik Notlar

• Kayda esas tutar bildirimdeki tutardır: Türkiye’de bulunan varlıklarda kayıt, bildirim tarihindeki değerleme esaslarına göre belirlenen Türk lirası bedel üzerinden yapılır; banka veya aracı kuruma verilen bildirim formundaki tutar ile defter kaydının uyumlu olması gerekir.
• İki yıl kuralının başlangıcı: Süre bildirim tarihinden işlemeye başlar; kayıt tarihinden değil.
• Defter türüne göre farklı yükümlülük: Bilanço esasında özel fon hesabı, serbest meslek kazanç defteri ve işletme hesabı esasında ise kıymetin defterde ayrıca gösterilmesi yeterlidir. Defter-Beyan Sistemi kullanıcılarının hangi gruba girdiğini belirlemesi, doğru kaydın ön koşuludur.
• Belge saklama: Kayıt işlemi sonrasında oluşan sistem kaydı ile banka dekontları, işlem sonuç formları ve bildirim formunun birlikte saklanması, inceleme ve tarhiyat korumasının koşullarının ispatı bakımından önemlidir.
• Korumanın koşulları kayıtla sınırlı değildir: Tebliğin 12’nci maddesine göre koruma; yurt dışı varlıklarda iki ay içinde Türkiye’ye getirme, verginin süresinde ödenmesi, taahhütlere uyulması ve defter tutanlarda özel fon hesabı ile iki yıl koşulunun sağlanmasına bağlıdır.

Sık Sorulan Sorular

Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.