Danıştay’dan Tarihi Kanun Yararına Bozma Kararı: Kaydi Altın Alımındaki Vergi Kesintisi Davaları Vergi Mahkemesinde Görülmelidir

Mustafa Çolak
Vergi Danışmanı
Tarih: 29.06.2026
Kaynak: 27.06.2026 tarihli ve 33293 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Danıştay Yedinci Dairesinin E: 2026/1054, K: 2026/1847 sayılı Kararı

Kararın Künyesi

Uyuşmazlığın Konusu

Dava, davacının banka nezdindeki altın hesabı üzerinden fiziki teslimat olmaksızın gerçekleştirdiği kaydi altın alım işlemi nedeniyle yapılan 97,96 TL tutarındaki banka ve sigorta muameleleri vergisi kesintisinin iptali ile bu tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılmıştır.

Tutarın küçüklüğü uyuşmazlığın önemini azaltmaz: aynı kesinti, bankalar nezdindeki bütün yatırım hesaplarında kaydi altın işlemi yapan mükellefleri ilgilendirmektedir.

Arka Plan: İki İdari İşlem ve Bir İptal Kararı

Kararda aktarılan süreç şu şekildedir:

• 21/05/2020 tarihli ve 53703 sayılı işlem. Gelir İdaresi Başkanlığı, Türkiye Bankalar Birliğine; bankalar nezdinde bulunan yatırım hesapları ve diğer hesaplar üzerinden fiziki teslimat olmaksızın yapılan altın satış işlemlerinin kambiyo işlemi kapsamında değerlendirilerek bu işlemler üzerinden kambiyo muamele vergisi hesaplanması gerektiğini bildirmiştir. Bu bildirim üzerine bankalar, kaydi altın satış işlemleri nedeniyle banka ve sigorta muameleleri vergisi kesintisi yapmaya başlamıştır.
• Danıştay Yedinci Dairesinin 28/03/2023 tarihli ve E: 2020/1362, K: 2023/1758 sayılı kararı. Gelir İdaresi Başkanlığının anılan işleminin iptaline karar verilmiştir.
• 08/08/2023 tarihli bildirim. İptal kararının uygulanmasını teminen, aksi yönde yeni bir yargı kararı verilinceye kadar, bankalar nezdindeki yatırım hesapları ile diğer hesaplar üzerinden fiziki teslimat olmaksızın yapılan altın alış–satış işlemleri üzerinden kambiyo işlemi kapsamında banka ve sigorta muameleleri vergisi alınmaması gerektiği, idarece usulde paralellik ilkesi gözetilerek Türkiye Bankalar Birliğine bildirilmiştir.

Vergi Mahkemesi Kararının Gerekçesi

Kanun yararına temyiz edilen kararın Danıştay tarafından aktarılan özetine göre, İstanbul 14. Vergi Mahkemesi Hakimliği şu noktalara dayanmıştır:

• Uyuşmazlığın çözümünde, davaya konu kesintinin vergi hukukundan kaynaklı olup olmadığının irdelenmesi gerekir.
• Hukuki bir dayanak üzerine tahakkuk eden verginin ödenip ödenmediğine bakılmaksızın idari yargı mercilerinde dava konusu edilebilir.
• Buna karşılık vergi hukukundan kaynaklanan bir ilişkiden bahsedilemeyecek hâllerde, ortada idari davaya konu edilebilecek bir işlemden söz edilemez.
• 21/05/2020 tarihli ve 53703 sayılı işlem Danıştay Yedinci Dairesince iptal edildiğinden, kesintinin vergi hukukundan kaynaklanan bir ilişkiye dayanmadığı sonucuna varılmış ve dava incelenmeksizin reddedilmiştir. Karar kesin olarak verildiği için olağan kanun yollarına kapalıdır; bu nedenle Danıştay Başsavcılığı kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur.

Dairenin Uyguladığı Mevzuat

• 2577 sayılı Kanun md. 51 — kanun yararına temyiz (aşağıda ayrıca açıklanmıştır).
• 2576 sayılı Kanun md. 6 — vergi mahkemeleri; genel bütçeye, il özel idarelerine, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları, bu konularda 6183 sayılı Kanun’un uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilen işleri çözümler.
• 9595 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı md. 7 — Kararda aktarıldığına göre bu madde ile Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar’ın 19’uncu maddesine, kıymetli maden depo hesaplarında fiziki teslimat olmaksızın yapılan alım satım işlemlerinin kambiyo işlemi sayılacağına dair hüküm üçüncü fıkra olarak eklenmiştir. Yani 2023 yılındaki iptal kararından sonra konuya ilişkin yeni bir idari düzenleme yapılmıştır.

Danıştay Yedinci Dairesinin Gerekçesi

Daire, uyuşmazlığın adli yargıya bırakılmasının Anayasa’ya aykırı sonuç doğuracağını belirtmiştir:

“Somut uyuşmazlıkta, özel hukuk hükümlerinin tatbiki suretiyle adli yargı merciinde genel hükümler uyarınca açılacak bir davaya konu edilmesi vergi dairelerinin vergi tahsilat işlemlerinin yargısal denetiminden kaçınılması; hak arama özgürlüğü ve idari işlemlerin, Anayasada sayılan istisnalar dışında yargı denetimine tabi tutulacağı yolundaki Anayasanın 125. maddesinde yer alan kuralla bağdaşmayacaktır. Ayrıca, ihtilafa konu tahsil edilen tutarın sonuçta vergilendirmeyle ilgili bir idari işlem olduğunda duraksama bulunmadığından, anılan işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptali ve iadesi isteminin görüm ve çözümü vergi yargısının konusuna girmekte olup, 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesine göre vergi mahkemesinde dava açılması mümkündür.”

Daire ardından, iptal kararından sonra yapılan yeni düzenlemenin ortaya çıkardığı hukuki durumun değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır:

“Bu durumda, olayda, anılan iptal kararı sonrasında yeni bir idari düzenleme ile fiziki teslimat olmaksızın gerçekleştirilen kaydi altın alım satım işlemlerinin de kambiyo işlemi kapsamına alınmasının akabinde kaydi altın alımı nedeniyle doğduğu belirtilen banka ve sigorta muameleleri vergisinin idarece tahsili amacıyla davacının banka hesabından yapılan kesintiye dair ihtilafın çözümünde vergi mahkemesinin görev alanına giren, kesin ve icrai nitelikteki bir işlemin mevcut olduğu gözetilerek ortaya çıkan yeni hukuki durumunun değerlendirilmesi suretiyle uyuşmazlığın esasının incelenerek bireysel işlemin hukukilik denetiminin yapılması gerekirken, yukarıda yazılı gerekçeyle Mahkemece verilen davanın incelenmeksizin reddine dair kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.”

Kararın Sonucu

“Açıklanan nedenlerle;

1. Danıştay Başsavcılığının kanun yararına temyiz isteminin kabulüne;

2. İstanbul 14. Vergi Mahkemesi Hâkimliğinin 31/12/2025 tarih ve E:2025/993, K:2025/2765 sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 51. maddesi uyarınca, hükmün sonuçlarına etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,”

Kararın üçüncü bendinde birer örneğin taraflara ve Danıştay Başsavcılığına gönderilmesine ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasına karar verilmiş; hüküm 27/04/2026 tarihinde oybirliğiyle kurulmuştur.

Kanun Yararına Temyiz Nedir, Sonucu Ne Olur

Kanun yararına temyiz, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51'inci maddesinde düzenlenmiştir. Kesinleşen ve niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade eden kararlar, ilgili bakanlıkların göstereceği ihtiyaç üzerine veya kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabilir.

Bu yolun en önemli özelliği sonucunda saklıdır: temyiz talebi Danıştay tarafından yerinde görülürse karar kanun yararına bozulur, ancak bu bozma kararı daha önce kesinleşmiş olan merci kararının hukuki sonuçlarını kaldırmaz. Yani bozma, dosyanın tarafları bakımından sonucu değiştirmez; işlevi, benzer uyuşmazlıklarda yargı uygulamasına yön vermektir. Bozma kararının bir örneği ilgili bakanlığa gönderilir ve karar Resmî Gazete'de yayımlanır — bu kaydın kaynağı da budur.

Mükellefler ve Finans Birimleri İçin Notlar

• Kesintinin dayanağı 2023’teki iptalden sonra yeniden kurulmuştur. Kesintinin ilk kaynağı olan 21/05/2020 tarihli ve 53703 sayılı işlem Danıştay Yedinci Dairesince iptal edilmiş, idare 08/08/2023 tarihli bildirimle bankalara bu işlemler üzerinden vergi alınmaması gerektiğini duyurmuştu. Ancak Kararda aktarıldığı üzere, 9595 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın 7’nci maddesiyle 32 sayılı Karar’ın 19’uncu maddesine eklenen üçüncü fıkra, kıymetli maden depo hesaplarında fiziki teslimat olmaksızın yapılan alım satım işlemlerini kambiyo işlemi saymıştır. Bu nedenle mükelleflerin kesinti tarihini yalnızca iptal kararıyla değil, bu yeni düzenlemenin yürürlük tarihiyle de karşılaştırması gerekir.
• Dava yolu ve süre. Kesintiye karşı dava açmayı düşünen mükelleflerin, 2577 sayılı Kanun'daki dava açma sürelerini kesinti tarihinden itibaren hesaplaması ve görev itirazı riskini dikkate alarak vekiliyle birlikte değerlendirmesi yerinde olur.
• Bankalar ve aracı kurumlar. Kesinti listelerinin, iptal kararı ve 08/08/2023 tarihli bildirim sonrasındaki duruma göre gözden geçirilmesi; iptal sonrasında yapılmış kesintiler bakımından iade taleplerinin nasıl karşılanacağına ilişkin bir prosedürün bulunması gerekir.
• Muhasebe kaydı. Kaydi altın işlemlerinde kesilen BSMV tutarları gider olarak kaydedilmiş olabilir; iade alınması hâlinde ilgili dönem kayıtlarının düzeltilmesi gerekecektir.

Sık Sorulan Sorular

Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.