Mahmut Akman
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
09 Mart 2020

Ücret eklentilerinin kıdem tazminatına esas ücrete dahil edilebilmesi için;

• İşçiye bir menfaat sağlanmış olmalı,
• Menfaat para ile ölçülebilir nitelikte olmalı,
• Menfaat kanundan ya da akitten doğmalı,
• Menfaatler arızi olmamalıdır.

4857 sayılı Kanunun “ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32’nci maddesine göre; genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 07.07.1971 tarih ve 1970/9-126 E., K.444 sayılı kararında bahşiş ücret olarak kararlaştırmıştır. Kanun ve yargı kararına göre, bahşişler bir iş karşılığında üçüncü kişi tarafından para ile ödenen tutar olarak kabul edilmiş olup, ücret olarak değerlendirilmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 51’inci maddesi uyarınca; otel, lokanta, eğlence yerleri ve benzeri yerler ile içki verilen ve hemen orada yenilip içilmesi için çeşitli yiyecek satan yerlerden “yüzde” usulünün uygulandığı müesseselerde işveren tarafından servis karşılığı veya başka isimlerle müşterilerin hesap pusulalarına “yüzde” eklenerek veya ayrı şekillerde alınan paralarla kendi isteği ile müşteri tarafından işverene bırakılan yahut da onun kontrolü altında bir araya toplanan paraları işveren işyerinde çalışan tüm işçilere eksiksiz olarak ödemek zorunda olduğundan, bu işyerinde yüzdelerin dışında müşterilerce ödenen paralar asıl ücret niteliğindedir.

Sadece müşterilerin verdiği bahşişlerle çalışan işçi bakımından da bahşişler ücret hükmündedir.

Yüzde usulüyle çalışan işyerleri dışındaki işyerlerinde, işçilere müşteriler tarafından verilen bahşişler bir düzene bağlanmışsa, yani alınan paralar işyerinde çalışan işçiler arasında paylaştırılıyorsa, bunlarda bir ücret ekidir. Belirtilen şekilde toplanan ve dağıtımı yapılan bahşişlerin kıdem tazminatı hesabına dahil edilmesi gerekir. Zira, bu şekilde düzene bağlanan menfaatler bir işe bağlı olarak üçüncü kişilerce ödenmesi, işin gereğinden ve işyerinin geleneğinden kaynaklanması, daimilik arz etmesi ve hesap edilebilir nitelikte olması nedeniyle, kıdem tazminatının hesabına dahil edilebilmesinin tüm koşullarını içermektedir.