Mahmut Akman
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
Tarih: 12.03.2026
Kaynak: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi (Esas: 2025/5409, Karar: 2025/8445, Tarih: 04.11.2025)
1. İş Hukukunda Cezai Şartın Geçerliliği
İş sözleşmelerinde kararlaştırılan cezai şartlar, mevcut bir borcun hiç veya eksik ifası durumunda ödenmesi gereken mali değeri haiz edimlerdir. 4857 sayılı İş Kanunu’nda bu konuda açık bir hüküm bulunmasa da 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanır.
- Karşılıklılık İlkesi: Hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan cezai şartlar geçersizdir. Cezai şartın geçerli olabilmesi için karşılıklı olması veya işçi lehine öngörülmesi gerekir.
- Uygulama Alanları: Genellikle asgari çalışma taahhüdü, eğitim giderlerinin iadesi veya rekabet yasağının ihlali durumlarında etkinliği sağlamak amacıyla kullanılır.
2. Hakimin Müdahale ve İndirim Yetkisi
Türk Borçlar Kanunu’nun 182. maddesi uyarınca taraflar ceza miktarını serbestçe belirleyebilse de hakim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden (re’sen) indirmekle yükümlüdür.
3. Yargıtay Kararına Konu Olan Somut Uyuşmazlık
İncelenen kararda, iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle feshedildiği ve işçi lehine cezai şarta hükmedildiği görülmüştür. Ancak mahkemenin indirim uygulamasına dair şu önemli tespit yapılmıştır:
- İndirim Oranı: Yerel mahkemece cezai şart alacağından %60 oranında indirim yapılması isabetli bulunmuştur.
- Araç ve Ekipman Bedeli: Sözleşmede cezai şart niteliğinde düzenlenen araç ve ekipman bedeli alacaklarından da aynı oranda (%60) indirim yapılması gerekirken, bu kalemlerde indirim yapılmaması hatalı bulunmuş ve bozma sebebi sayılmıştır.








