Çalışanlarınız gün içinde “Banka işim var, 2 saat erken çıkabilir miyim?” veya “Çocuğun okulu için yarım saat geç geleceğim” dediğinde bu süreci nasıl yönetiyorsunuz? İş hayatında her gün karşılaşılan ama yasal altyapısı en çok karıştırılan konuların başında “saatlik izinler” gelir.
Pek çok şirket, çalışanların kullandığı bu kısa süreli saatlik izinleri bir kenara not edip, 8 saate (veya 1 güne) ulaştığında personelin yıllık izninden düşerek büyük bir yasal hataya imza atıyor. Peki mevzuata göre doğrusu nedir?
Bu yazımızda (ve yukarıdaki videomuzda) Prozon’un yapay zeka asistanı Devin, saatlik izinlerin yasal boyutunu ve şirketlerin uygulayabileceği mevzuata uygun 3 doğru yöntemi tüm detaylarıyla ele alıyor.
Yapay zeka asistanımız Devin’in anlattığı videoyu yukarıdan izleyebilir veya saatlik izinlerin yasal yönetimini aşağıdan okuyabilirsiniz.
İş Kanununda “Saatlik İzin” Diye Bir Şey Var Mı?
Öncelikle en temel bilgiyi netleştirelim: İş Kanunu’nda “saatlik izin” adında bir izin türü tanımlanmamıştır. Kanun; evlilik, doğum, ölüm veya babalık gibi durumlar için sadece gün bazında “mazeret izinleri” düzenler. Dolayısıyla, saatlik izin tamamen işçi ile işveren arasındaki mutabakata ve şirket içi uygulamalara dayanır.
En Büyük Hata: Saatleri Biriktirip Yıllık İzinden Düşmek
İşverenlerin veya İK departmanlarının en sık başvurduğu pratik yöntem, bu saatleri toplayıp yıllık izinden eksiltmektir. Ancak bu uygulama kesinlikle yasal değildir! Yargıtay kararlarına ve İş Kanunu’na göre, saatlik izinler birleştirilerek yıllık ücretli izinden mahsup edilemez. Bu durum, anayasal bir dinlenme hakkı olan yıllık izne yasadışı bir müdahale olarak kabul edilir ve olası bir davada işveren aleyhine sonuçlanır.
Kısa Süreli İzinlerde Uygulanabilecek 3 Yasal Yöntem
Peki, bir çalışan kısa süreli bir işi için izin istediğinde yasal olarak ne yapmalısınız? Mevzuat işverenlere 3 doğru yöntem sunar:
- 1. Ücretten Kesmek (Ücretsiz İzin): En net ve yasal çözümdür. Çalışanın izinli olduğu saatleri toplayıp, ay sonunda toplam çalışma saatinden (veya gününden) düşerek o süreye denk gelen ücreti kesebilirsiniz. Bu durumda saatlik izin, kısmi bir ücretsiz izne dönüşmüş olur.
- 2. Telafi Çalışması Yaptırmak: İşveren olarak, izin verilen bu kısa sürelerin daha sonra mesai saati dışında telafi edilmesini isteyebilirsiniz. Ancak telafi çalışmasının katı yasal kuralları vardır:
- Günde en fazla 3 saat telafi çalışması yaptırılabilir.
- Günlük toplam çalışma süresi (normal mesai + telafi) 11 saati kesinlikle aşamaz.
- Resmi tatil günlerinde ve hafta tatillerinde telafi çalışması yaptırılamaz.
- 3. Ücretli Mazeret İzni Olarak Kabul Etmek: Tamamen işverenin inisiyatifinde olan bu yöntemde; personelden herhangi bir ücret kesintisi yapmadan veya telafi çalışması istemeden, bu kısa süreli izni “ücretli şirket mazeret izni” olarak kabul edebilir ve bordrosunu tam yatırabilirsiniz.
Prozon ile Karmaşık İzin Yönetimini Dijitalleştirin
Saatlik izinleri Excel’lerde tutmak, ay sonunda toplayıp bordrodan manuel olarak kesmek veya telafi saatlerinin yasal sınırlarını (günde max 3 saat vb.) elle takip etmek operasyonel bir kabustur.
Prozon Bordro ve Özlük Yazılımı; kapsamlı izin modülü sayesinde sadece yasal izinleri değil, şirket kültürünüze özel sınırsız sayıda ve formatta (saatlik, yarım günlük vb.) izin türü oluşturmanıza olanak tanır. Sistemimiz, girilen bu saatlik izinleri seçtiğiniz yönteme göre (ücretten kesme veya ücretli sayma) otomatik olarak bordroya yansıtır ve şirketinizi tüm yasal risklerden korur.
