Proje bazlı veya sezonluk işler için yaptığınız belirli süreli iş sözleşmelerini zaman zaman yenilemek zorunda kalıyor musunuz? Peki, anlaştığınız proje zamanında bitmez ve uzarsa, sözleşmeyi yenilemek hukuken “esaslı neden” sayılır mı?

İş Hukuku’nun işverenler açısından en riskli ve “gri” alanlarından biri olan bu konuda atacağınız yanlış bir adım, tüm iş ilişkinizi bir anda belirsiz süreli hale getirebilir ve şirketinizi hiç beklemediğiniz tazminat yükleriyle karşı karşıya bırakabilir.

Prozon’un yapay zeka asistanı Devin, bu videomuzda her iki sözleşme türü arasındaki farkları, Yargıtay’ın “esaslı neden” kuralını ve en önemlisi “zincirleme sözleşme” tuzağının en kritik detaylarını açıklıyor.

İsteyenler tüm detayları Devin’in anlatımıyla aşağıdaki videomuzda izleyebilir, okumayı tercih eden okurlarımız ise hemen videonun altındaki detaylı rehberimize göz atabilir.

Videonun Detayları: İş Sözleşmelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Kurallar

Videomuzu izlemeye vakti olmayanlar veya konunun detaylarını okuyarak incelemek isteyenler için, Devin’in videoda altını çizdiği en önemli hukuki noktaları aşağıda derledik.

1. “Objektif Koşul” Nedir? Kimlerle Belirli Süreli Sözleşme Yapılabilir?

İş Hukuku’nda temel kural, sözleşmelerin belirsiz süreli olmasıdır. İşveren, sırf deneme süresini uzatmak veya tazminat yükünden kaçınmak için bir çalışanı “1 yıllığına” işe alamaz. Belirli süreli iş sözleşmesi yapabilmek için kanunun aradığı objektif koşulların varlığı şarttır:

• Belli bir işin veya projenin tamamlanması (örneğin bir yazılım projesi veya inşaat),
• Belirli bir olgunun ortaya çıkması (örneğin doğum iznine veya askere giden personelin yerine geçici personel alınması),
• İşin doğası gereği mevsimlik veya kampanya bazlı olması.

2. Tazminat Farkı: Kıdem ve İhbar Hakları Nasıl Değişir?

Belirli ve belirsiz süreli sözleşmeler arasındaki en büyük fark tazminat yükümlülüklerinde ortaya çıkar:

• İhbar Tazminatı: Belirli süreli sözleşmelerde işin biteceği tarih en başından belli olduğu için, süre dolduğunda tarafların birbirine önceden haber verme (ihbar) yükümlülüğü yoktur. Dolayısıyla ihbar tazminatı ödenmez.
• Kıdem Tazminatı: Kural olarak, belirli süreli sözleşme süresi kendiliğinden dolduğu için sona ererse işçiye kıdem tazminatı ödenmez. Ancak sözleşme belirsiz süreliyse ve işveren haklı bir neden olmadan işçiyi çıkarırsa, her iki tazminat da anında doğar.

3. “Esaslı Neden” Kuralı: Projenin Uzaması Sözleşmeyi Yenilemek İçin Yeterli mi?

İşverenlerin en çok hata yaptığı “gri alan” burasıdır. Kanuna göre belirli süreli sözleşme, esaslı bir neden olmadıkça üst üste yenilenemez. Eğer anlaştığınız proje, şirketinizin elinde olmayan teknik, idari veya öngörülemeyen sebeplerle zamanında bitmediyse; sözleşmeyi projenin yeni bitiş tarihine kadar uzatmak Yargıtay tarafından “esaslı neden” olarak kabul edilebilir. Ancak bu uzatmanın somut belgelere dayanması ve gerçek bir proje gecikmesi olması şarttır.

4. Yenileme Sayısı: Sözleşme Ne Zaman “Zincirleme” Olur?

Geçerli ve hukuki bir esaslı nedeniniz (projenin mecburi uzaması vb.) yoksa, belirli süreli bir sözleşmeyi bir kez bile yenileseniz zincirleme sözleşme tuzağına düşmüş olursunuz. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, objektif bir gerekçe olmaksızın üst üste yapılan belirli süreli sözleşmeler otomatik olarak “Zincirleme İş Sözleşmesi” sayılır.

5. Hukuki Sonuç: Zincirleme Sözleşmenin İşveren İçin Faturası Nedir?

Eğer sözleşmeniz zincirleme sözleşme sayılırsa, hukuk o sözleşmeyi en başından beri “belirsiz süreli” yapılmış kabul eder. Bunun işveren açısından sonuçları oldukça ağırdır:

• Süre bitti diyerek işçiyi işten çıkaramazsınız; çıkarırsanız bu “haksız fesih” sayılır.
• İşçiye hiç hesapta olmayan ihbar tazminatını ve şartları oluşmuşsa kıdem tazminatını ödemek zorunda kalırsınız.
• Şirketinizde 30’dan fazla çalışan varsa, işçi İşe İade Davası açarak 8 aya kadar boşta geçen süre ve iş güvencesi tazminatlarını sizden talep edebilir.

İşçi-işveren uyuşmazlıklarında yasal çerçeveyi doğru kurgulamak ve projelere uygun sözleşmeler hazırlamak, şirketinizi bu ağır maliyetlerden koruyacaktır.