Mustafa Çolak
Vergi Danışmanı
Tarih: 16.07.2026
Kaynak: Anayasa Mahkemesinin 29.01.2026 tarihli S.T.E.B. ve S.S. Ltd. Şti. kararı (İkinci Bölüm, Başvuru Numarası: 2021/11695) — 16.07.2026 tarihli ve 33311 sayılı Resmî Gazete
Anayasa Mahkemesi, ihaleden yasaklama işlemi yargı kararıyla iptal edilmesine rağmen irat kaydedilen geçici teminatın doğurduğu zararın tazmini için açılan tam yargı davasının reddedilmesini, Anayasa’nın 35’inci maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlali saymıştır. Kararın dayanağı, Danıştay’ın yerleşik içtihadıdır: yasaklama işlemi iptal edildiğinde teminatın irat kaydına ilişkin hukuki sebep de ortadan kalkar ve irat kaydedilen teminatın yasal faiziyle ödenmesi gerekir. Anayasa Mahkemesi, bölge idare mahkemesinin bu içtihattan sapmasını haklı kılacak somut bir gerekçe ortaya koymadığını belirtmiştir. Giderim olarak yeniden yargılamaya karar verilmiş, tazminat talebi reddedilmiş, karar oybirliğiyle alınmıştır.
Olayın Seyri
- Yasaklama kararı: Başvurucu şirket hakkında Millî Savunma Bakanlığı tarafından 09.10.2012 tarihinde bir yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmiştir. Gerekçe, şirketin Türkiye temsilcisi ve müdürü hakkında ceza mahkemesinde açılmış olan davadır.
- İptal: Yasaklama işlemi idari yargı kararıyla iptal edilmiştir.
- Tam yargı davası: Başvurucu, iptal sonrasında uğradığı zararların tazmini için tam yargı davası açmış; Ankara 6. İdare Mahkemesi davayı kabul etmiştir.
- Ret: Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi, ihalelere katılmaktan yasaklama işlemi ile geçici teminatın irat kaydedilmesi işleminin birbirinden farklı olduğunu, biri hakkındaki yargı kararının diğeri yönünden bağlayıcı olmadığını ve idarenin tazmin veya iade ile yükümlü tutulmasını gerektirecek hizmet kusuru bulunmadığını belirterek davayı reddetmiştir.
- Bireysel başvuru: Şirket, mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Kamuya açık belgelerde kimliğin gizli tutulması talebi kabul edilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin Değerlendirmesi
- İptal kararının etkisi: İptal kararıyla idari işlem geriye etkili olarak ortadan kalkar ve işlem hiç alınmamış sayılır.
- Eski hâle getirme yükümlülüğü: Hukuk devletinde idare, hukuka aykırı işlemlerinin yol açtığı ihlalleri giderme yükümlülüğü altındadır. Eski hâle getirme (restitutio in integrum) ilkesi gereğince kişiyi, hukuka aykırı işlem tesis edilmemiş olsaydı bulunacağı konuma mümkün olduğunca en yakın hâle getirmesi gerekir.
- Tazmin edilmezse yükümlülük ifa edilmiş olmaz: Yasaklama kararı iptal edildiği hâlde teminatın gelir kaydedilmesinden doğan zararlar tazmin edilmezse, idarenin yükümlülüklerini bütünüyle ifa ettiği söylenemez.
- Danıştay’ın yerleşik içtihadı: Anayasa Mahkemesi, Danıştay içtihatlarında, yasaklama işlemi iptal edildiğinde teminatın irat kaydına ilişkin hukuki sebebin de ortadan kalktığı ve irat kaydedilen teminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinin yerleşik uygulama hâlini aldığını tespit etmiştir (Danıştay Onüçüncü Dairesinin 06.06.2023 tarihli ve E.2023/1629, K.2023/2891; 04.04.2023 tarihli ve E.2020/625, K.2023/1603; 17.06.2021 tarihli ve E.2015/4183, K.2021/2363; 05.03.2019 tarihli ve E.2013/754, K.2019/663; 02.10.2023 tarihli ve E.2017/727, K.2023/3826 sayılı kararları).
- İçtihattan sapma gerekçesizdir: Bölge idare mahkemesi, bu yerleşik içtihattan sapmasını haklı kılacak nitelikte somut ve özgün bir gerekçe ortaya koyamamıştır.
- Sonuç: Başvurucuya aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklendiğinden kamu yararı ile mülkiyet hakkının korunması arasındaki adil denge bozulmuş, müdahale ölçüsüz bulunmuş ve Anayasa’nın 35’inci maddesindeki mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.
Hüküm ve Giderim
- Kimliğin gizli tutulması talebinin kabulüne;
- Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna;
- Anayasa’nın 35’inci maddesindeki mülkiyet hakkının ihlal edildiğine;
- Kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesine (E.2020/1237, K.2020/2771) iletilmek üzere Ankara 6. İdare Mahkemesine (E.2019/1833, K.2020/740) gönderilmesine;
- Başvurucunun tazminat talebinin reddine (yeniden yargılamanın yeterli giderim sağladığı gerekçesiyle);
- 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.487,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine
29.01.2026 tarihinde oybirliğiyle karar verilmiştir.
İhaleye Katılan Şirketler İçin Pratik Sonuçlar
- İptal davası tek başına yeterli olmayabilir: Yasaklama işleminin iptali, irat kaydedilen teminatın iadesini kendiliğinden sağlamamaktadır. Bu nedenle iptal davasının yanında teminatın yasal faiziyle iadesine yönelik talebin de ileri sürülmesi gerekir.
- Tam yargı davasında dayanak: Reddedilen tazminat taleplerinde, Danıştay Onüçüncü Dairesinin yukarıda anılan yerleşik içtihadı ile bu Anayasa Mahkemesi kararı birlikte gösterilebilir.
- Kararın konusu geçici teminattır: Bu kararda irat kaydedilen teminat geçici teminattır. Kesin teminatın irat kaydedildiği hâller için aynı sonuca varılıp varılmayacağı, işlemin kendi hukuki sebebine ve ilgili mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir.
- Bireysel başvuru kararının etkisi: Karar, kendi dosyası bakımından yeniden yargılama sonucu doğurur; başka dosyalarda kendiliğinden yargılamanın iadesi sebebi oluşturmaz. Derdest dosyalarda ve kanun yollarında emsal olarak ileri sürülebilir.
- Belge düzeni: Teminat mektubunun irat kaydedildiği tarih, tutar ve iade tarihi, faiz talebinin hesabı bakımından belgelenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Karar hangi hakkı ihlal edilmiş saydı?
Anayasa’nın 35’inci maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkı.
İhlali doğuran işlem neydi?
Yasaklama kararının iptaline rağmen irat kaydedilen teminatın doğurduğu zararın tazmini için açılan tam yargı davasının reddedilmesi.
Teminatın faiziyle iadesi yeni bir kural mı?
Hayır. Anayasa Mahkemesi bunun Danıştay’ın yerleşik içtihadı olduğunu tespit etmiş ve bölge idare mahkemesinin bu içtihattan gerekçesiz sapmasını ihlal saymıştır.
Karar geçici teminatı mı kesin teminatı mı kapsıyor?
Somut olay geçici teminatın irat kaydedilmesine ilişkindir.
Başvurucuya tazminat ödendi mi?
Hayır. Yeniden yargılamanın yeterli giderim sağladığı gerekçesiyle tazminat talebi reddedilmiş; 40.487,60 TL yargılama giderine hükmedilmiştir.
Karar oybirliğiyle mi alındı?
Evet; İkinci Bölüm 29.01.2026 tarihinde oybirliğiyle karar vermiştir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
- Anayasa Mahkemesinin 29/1/2026 tarihli ve 2021/11695 başvuru numaralı kararı — 16.07.2026 tarihli ve 33311 sayılı Resmî Gazeteresmigazete.gov.tr
- Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası — S.T.E.B. ve S.S. Ltd. Şti., B. No: 2021/11695kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (ihalelere katılmaktan yasaklama ve teminatlar)mevzuat.gov.tr
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (tam yargı davası)mevzuat.gov.tr
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.