Anayasa Mahkemesi, toplu konut yapımı amacıyla kamulaştırılan taşınmazların kamulaştırma amacına uygun kullanılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Kararda, dava tarihine kadar yirmi yıl geçtiği hâlde taşınmazların bir kısmının amaca uygun kullanılmadığı, üçüncü kişilere devredilen kısmın ise amaca uygunluğunun incelenmediği tespit edilmiş; ihlalin sonuçlarının giderilmesi için yeniden yargılama yapılmak üzere dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiştir.
Kararın Tespitleri
Anayasa Mahkemesi, yapılan bir bireysel başvuru sonucu, toplu konut yapımı amacıyla kamulaştırılan taşınmazların kamulaştırma amacına uygun olarak kullanılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Karar sürecinde aşağıdaki tespitler yapılmıştır:
- İlk derece mahkemesi, Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay Dairesi; taşınmazların Belediye tarafından dava dışı başka taşınmazlarla birlikte toplu konut inşa etmek gayesi ile kamulaştırıldığını ve proje doğrultusunda faaliyetlerin gerçekleştirildiğini ifade etmiş ise de proje doğrultusunda gerçekleştirildiği belirtilen faaliyetlerin ne olduğu ve devredilmeyen taşınmazların kamulaştırma tarihinden bu yana neden Belediyenin mülkiyetinde bırakıldığına ilişkin somut bir gerekçeye yer vermemiştir.
- Başvurucunun hissesi bulunan taşınmazlardan bir kısmı üçüncü kişilere 2013 ve 2014 yıllarında devredilmiş, bir kısmı ise kamulaştırıldığı tarihten bu yana kamulaştırma amacına uygun veya kamuya yararlı başka bir amaçla kullanılmamıştır.
- Somut olayda, dava tarihine kadar yirmi yıl geçtiği hâlde taşınmazların bir kısmının kamulaştırma amacı doğrultusunda kullanılmaması, devredilen kısmın da kamulaştırma amacına uygunluğunun incelenmemesi nedeniyle kamu yararı amacı gerçekleştirilmemiştir.
- İncelenen başvuruda başvurucunun kamulaştırılan taşınmazlarının bir kısmının (yedi adet parsel) kamulaştırma veya kamu yararı amacına uygun kullanılmadığının açık olmasına rağmen iade (aynen veya bedelin) edilmemesi, bir kısmının (beş adet parsel) ise Belediye tarafından kamulaştırma veya kamu yararı amacına uygun devredilip devredilmediğinin belirlenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
- Bu durumda mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır.
- Yapılacak yeniden yargılama ise ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir.
- Açıklanan gerekçelerle; mülkiyet hakkının ihlal edildiğine, ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesi kararlaştırılmıştır.
Sık Sorulan Sorular
İhlalin temeli nedir?
Kamulaştırmanın kamu yararı amacına hizmet etmesi gerekir. Taşınmaz uzun süre amaca uygun kullanılmaz ve iade de edilmezse mülkiyet hakkına yapılan müdahale ölçüsüz hâle gelir.
Yirmi yıllık süre neden önemli?
Kararda, dava tarihine kadar yirmi yıl geçmesine rağmen taşınmazların bir kısmının kamulaştırma amacı doğrultusunda kullanılmaması kamu yararı amacının gerçekleşmediğinin göstergesi sayılmıştır.
Devredilen parseller bakımından sorun ne?
Belediyenin üçüncü kişilere devrettiği parsellerin kamulaştırma veya kamu yararı amacına uygun devredilip devredilmediği derece mahkemelerince incelenmemiştir.
İhlal kararının sonucu ne oldu?
İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere dosya Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiştir.
Bu sirkülerde atıf yapılan belgeler
Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.