SGK 2026/19 Sayılı Genelge Yayımlandı: Gelir ve Aylıklardan Yapılacak Prim Borcu Kesintilerinin Usul ve Esasları Belirlendi

Mahmut Çolak
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
Tarih: 27.07.2026
Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 24.07.2026 tarihli ve E-95474873-100100-146056844 sayılı 2026/19 sayılı Genelgesi

Yasal Dayanak

Genelgenin dayanağı 5510 sayılı Kanunun ek 24’üncü maddesidir:

“Kurumdan gelir veya aylık alanların, kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, %25 oranını geçmemek üzere gelir veya aylıklarından kesilmek suretiyle tahsil edilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından düzenlenir.”

Kesinti Yapılacak Kişiler

Genelge, 5510 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendindeki “sigortalı” ve (7) numaralı bendindeki “hak sahibi” tanımlarından hareket eder. Buna göre kesinti;

• sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra, aylık bağlandığı tarihten önceki döneme ilişkin genel sağlık sigortası prim borcu ile kendi sigortalılığından doğan prim borcu bulunan sigortalıların ödenmekte olan gelir/aylıklarından;
• aktif sigortalı iken veya gelir/aylık almakta iken vefat edenlerin ödenmemiş prim borçları için, hak sahibi olarak gelir/aylık bağlanan eş, çocuk ve ana/babaya ödenen ölüm geliri/aylıklarından;
• hak sahibi eş, çocuk ve ana/baba olarak ölüm geliri veya aylığı almakta olanların kendi genel sağlık sigortası ve prim borçları için, kendilerine ödenen ölüm geliri/aylıklarından

yapılır. Hak sahibi birden fazla statüden ölüm geliri/aylığı alıyorsa, borç ödenen tüm gelir/aylıklardan %25 oranını geçmemek üzere kesilebilir.

Kesinti Yapılamayacak Hâl: Borç Hangi Aylıktan Kesilir?

Genelgenin en kritik sınırı budur: vefat eden borçlunun borcu için, hak sahibinin

• Kurumdan aldığı kendi sigortalılığına bağlı gelir/aylığından,
• başka bir sigortalıya bağlı hak sahibi sıfatıyla aldığı ölüm geliri/aylığından

kesinti yapılamaz. Yani kesinti yalnızca borçlu kişi üzerinden bağlanmış gelir/aylıktan mümkündür. Örnek olarak, hem eşinden hem babasından ölüm aylığı alan bir kişide babanın prim borcu yalnızca babadan dolayı bağlanan ölüm aylığından kesilir; eşinden aldığı aylığa dokunulmaz. Buna karşılık hak sahibinin kendi prim borcu, aldığı tüm gelir/aylıklardan kesilebilir.

Kesinti Yapılacak ve Yapılmayacak Gelir veya Aylıklar

• Kapsamda olanlar: 5510 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (16) numaralı bendindeki “gelir” (sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri) ile (17) numaralı bendindeki “aylık” (yaşlılık/emekli aylığı, malullük ve vazife malullüğü aylığı, ölüm aylığı).
• Kapsam dışı olanlar: Bedeli Hazineden tahsil edildiği için bu bentler kapsamında sayılmayan ödemeler — Kanunun geçici 18’inci maddesi kapsamındaki aylıklar, 5774 sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun uyarınca bağlanan aylıklar. Bunlardan kesinti yapılmaz.

Kesinti ile Tahsil Edilecek Borç Türleri

• Genel sağlık sigortası: 5510 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (d) bentleri, yedinci fıkrası ile ek 13’üncü madde kapsamındaki sigortalılıktan doğan borçlar.
• 4/1-(a) kapsamı: 506 sayılı Kanunun mülga 85’inci maddesi (isteğe bağlı sigortalılık), 506 sayılı Kanunun mülga 86’ncı maddesi (topluluk sigortası), 2925 sayılı Kanun (tarım sigortalılığı), 5510 sayılı Kanunun ek 5’inci ve ek 6’ncı maddeleri kapsamındaki sigortalılık.
• 4/1-(b) kapsamı: Zorunlu sigortalılıktan kaynaklanan prim borçları.
• 4/1-(c) kapsamı: 5434 sayılı Kanuna göre yapılan ve tamamı tahsil edilmeyen borçlanmalar; 5434 sayılı Kanunun 12’nci maddesi uyarınca ilgi devamı kurulup bunu sonlandıranların bu kapsamdaki genel sağlık sigortası primi; 5434 kapsamındaki sigortalıların intibak tashihinden doğan kesenek borçları.

Kesinti Oranı ve Sıralaması

• Oran: Kanuni üst sınır gelir/aylığın dörtte biri (%25) olmakla birlikte, Genelgeye göre fiilen yapılacak kesinti gelir/aylığın %10’u oranındadır.
• Sıralama: Aynı anda birden fazla borç varsa sırayla; (1) 60’ıncı ve ek 13’üncü madde kapsamındaki genel sağlık sigortası, (2) 506 sayılı Kanunun mülga 85 ve 86’ncı maddeleri, 2925 sayılı Kanun ile 5510 ek 5 ve ek 6 kapsamındaki sigortalılık, (3) 4/1-(b) zorunlu sigortalılık, (4) 4/1-(c) borçlanma, ilgi devamı ve intibak tashihi borçları. Her grup içinde zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanır.
• Nafaka önceliği: Kesintiye konu borç 6183 sayılı Kanun kapsamında takip ediliyorsa, varsa nafaka alacakları öncelikle tahsil edilir; Kurumun prim ve diğer alacakları sonra gelir.
• 96’ncı madde kesintileriyle ilişki: Ek 24 kesintisine başlanmadan önce 5510 sayılı Kanunun 96’ncı maddesi kapsamında devam eden bir kesinti varsa, önce o tamamlanır. Ek 24 kesintisi başladıktan sonra doğan 96’ncı madde kesintileri ise ek 24 kesintisinin bitmesi beklenmeden birlikte uygulanır.

İtiraz Mercileri

• Genel sağlık sigortası borçları (60’ıncı ve ek 13’üncü madde): Borç sahibi sigortalının son ikametgâh adresinin bulunduğu yerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi.
• 506 mülga 85 ve 86, 2925, ek 5 ve ek 6 ile 4/1-(b) borçları: Borçlu sigortalının dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi.
• 4/1-(c) borçları: Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü / Primler Daire Başkanlığı.

Yanlış veya Yersiz Kesintilerin İadesi

• Yanlış veya yersiz tahsil edilen primler, 5510 sayılı Kanunun 89’uncu maddesindeki genel hükümlere göre, kesintiye konu borcu bildiren ilgili birimler tarafından iade edilir; iade tutarlarında Kanunun 88’inci maddesinin on altıncı fıkrası uygulanır.
• İade, ilgilinin Kuruma veya Hazine ve Maliye Bakanlığına başka bir borcu bulunmaması hâlinde yapılır.
• Kesintiye esas gelir/aylığın kendisinin yersiz bağlandığı anlaşılırsa, geri alma sırasında ek 24 kesintisine bakılmaksızın gelir/aylığın tamamı için 96’ncı madde hükümlerine göre işlem yapılır.

İşverenler, Emeklilik Adayları ve Hak Sahipleri İçin Pratik Notlar

• Emeklilik başvurusu öncesi borç kontrolü: Emeklilik dilekçesi verecek personelin geçmişten kalan 60/1-(g) genel sağlık sigortası borcu ya da kapatılmamış eski Bağ-Kur, ek 5 veya ek 6 borcu varsa, bu borçlar bağlanacak aylıktan %10 oranında kesilmeye başlanır. Borç dökümü e-Devlet ve SGK’nın kendi hizmet kanalları üzerinden kontrol edilebilir.
• Hak sahiplerine yapılacak bilgilendirme: Ölüm aylığı bağlanan eş, çocuk ve ana/babaya, hem murisin hem kendi prim borçlarının kesinti konusu olabileceği; ancak murisin borcunun yalnızca ondan dolayı bağlanan aylıktan kesileceği anlatılmalıdır.
• İtiraz yolu borç türüne göre değişiyor: İtirazın doğru mercie yapılması süre kaybını önler; 4/1-(c) borçlarında itiraz taşra birimlerine değil Primler Daire Başkanlığına yapılır.
• Yersiz kesinti iadesi otomatik değildir: İade, başka borç bulunmaması koşuluna bağlı olduğundan, kesinti hatalıysa borç durumunun bütün olarak incelenmesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Bu sirküler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulama öncesinde ilgili resmî kaynakların güncel hâli ve şirketin özel koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.