Mahmut Akman
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
Tarih: 27.07.2026
Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü (24.07.2026 Tarih ve 2026/19 Sayılı Genelge)
1. Giriş ve Düzenlemenin Yasal Arka Planı
Sosyal güvenlik sistemimizde, SGK’dan gelir veya aylık alan sigortalılar ile bunların vefatı halinde hak sahibi olan eş, çocuk, ana ve babaların, geçmiş dönemlere ilişkin kendi sigortalılıklarından veya genel sağlık sigortasından (GSS) kaynaklanan prim borçlarının tahsili süreçlerinde yeni bir döneme girilmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenen Ek 24’üncü madde ile; Kurumdan gelir/aylık alanların veya hak sahiplerinin prim borçlarının, ödenmekte olan gelir ve aylıklarından %25 oranını geçmemek üzere kesilerek tahsil edilmesi hükme bağlanmıştı. SGK, 24.07.2026 tarihli ve 2026/19 sayılı Genelgesi ile bu kesintilerin hangi borç türlerini kapsayacağını, kimlerden yapılacağını ve kesinti sıralamasını detaylı olarak ilan etmiştir.
2. 2026/19 Sayılı SGK Genelgesi Kapsamında Kesinti Uygulama Esasları
A) Kesinti Yapılacak Kişiler
- Kendi Adına Aylık Alan Sigortalılar: Sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra, aylık bağlanma tarihinden önceki döneme ait GSS prim borçları ile kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan prim borcu bulunanlar.
- Hak Sahipleri (Ölüm Aylığı/Geliri Alanlar): Aktif sigortalıyken veya emekli olduktan sonra vefat eden kişilerin ödenmemiş GSS ve prim borçları; hak sahibi olarak kendilerine ölüm geliri/aylığı bağlanan eş, çocuk, ana ve babaların almakta oldukları aylıklardan kesilecektir. Ayrıca hak sahiplerinin kendi kişisel GSS veya prim borçları da almakta oldukları bu ölüm aylıklarından düşülecektir.
B) Kesinti Yapılacak ve Yapılmayacak Aylık Türleri
- Kesinti Yapılacaklar: 5510 sayılı Kanun’un 3. maddesinin 1. fıkrasının 16 ve 17. bentlerinde tanımlanan tüm malullük, yaşlılık, emeklilik, sürekli iş göremezlik gelirleri ve ölüm aylıkları.
- Kesinti Yapılmayacaklar (İstisnalar): Bedeli Hazineden karşılanan; 5510 sayılı Kanun’un Geçici 18. maddesi kapsamındaki aylıklar, 5774 sayılı Kanun uyarınca bağlanan Devlet Sporcusu aylıkları ve 5233 sayılı Kanun uyarınca bağlanan Terör Mağduru aylıklarından herhangi bir prim kesintisi yapılmayacaktır.
C) Kesinti Yapılacak Prim Borç Türleri
- GSS Borçları: 5510/60-1-g, 60-1-d, 60/7 ve Ek 13. madde kapsamındaki Genel Sağlık Sigortası prim borçları.
- 4/1-a (SSK) Yan Borçlar: Mülga 85. madde isteğe bağlı, mülga 86. madde topluluk sigortası, 2925 sayılı Tarım SSK, Ek 5 (Tarım) ve Ek 6 (Taksi/Dolmuş/Ev hizmetleri) sigortalılık borçları.
- 4/1-b (Bağ-Kur) Borçları: Zorunlu Bağ-Kur sigortalılığından kaynaklanan tüm prim borçları.
- 4/1-c (Emekli Sandığı) Borçları: 5434 sayılı Kanuna göre yapılan eksik borçlanmalar, ilgi devamı sonlananların GSS borçları ve intibak tashihinden doğan kesenek borçları.
D) Kesinti Oranı ve Öncelik Sıralaması
- Uygulanacak Kesinti Oranı: Yasal üst sınır %25 olmakla birlikte, SGK tarafından uygulanacak standart kesinti oranı gelir/aylığın %10’u olarak belirlenmiştir.
- Kesinti Sırası: Kesintiler, 5510 sayılı Kanun’un Ek 24’üncü maddesi uyarınca zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlamak üzere sırasıyla; GSS borçları, 4/1-a mülga/ek madde borçları, 4/1-b (Bağ-Kur) borçları ve 4/1-c borçlanma/intibak borçları şeklinde gerçekleştirilecektir.
3. İK Yöneticileri, Emeklilik Adayları ve Hak Sahipleri İçin Operational Notlar
Daha önceki sirkülerlerimizde (2026/117) 7590 sayılı Kanun ile en düşük emekli aylığının 23.552 TL’ye çıkarıldığını ve turizm/imalat sektörlerine getirilen yeni prim desteklerini incelemiştik. SGK’nın 2026/19 sayılı bu yeni Genelgesi doğrultusunda şu hususlara dikkat edilmelidir:
- Emeklilik Başvurusu Öncesi GSS Kontrolü: Şirketlerde emeklilik dilekçesi vermeye hazırlanan personelin, geçmişte kalmış 60/1-g GSS prim borçları veya kapatılmamış eski Bağ-Kur/Ek-5 borçları varsa, bu borçlar emekli olduklarında bağlanacak ilk aylıklarından itibaren %10 oranında kesilmeye başlanacaktır. Emekli adaylarının MERNİS ve e-Devlet üzerinden prim borç dökümlerini kontrol etmeleri faydalı olacaktır.
- Hak Sahiplerinin Kesinti Miktarları: Vefat eden sigortalıdan dolayı yetim veya dul aylığı alacak olan kişilerin de hisselerine düşen ölüm aylığından murislerinin (müteveffanın) veya kendi kişisel GSS borçlarının tahsil edileceği unutulmamalıdır.
SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 24.07.2026 tarihli ve 2026/19 sayılı Genelge metninin tamamına ve borç sorgulama ekranlarına SGK kurumsal portalı üzerinden ulaşabilirsiniz.
